Crisis en kansen in Cuba

Hoewel de kredietcrisis veelal wordt beschouwd als een exces binnen het kapitalistisch systeem, blijft de schade ervan niet beperkt tot de landen die het kapitalisme aanhangen. Ook communistische landen… Hoewel de kredietcrisis veelal wordt beschouwd als een exces binnen het kapitalistisch systeem, blijft de schade ervan niet beperkt tot de landen die het kapitalisme aanhangen. Ook communistische landen ondervinden de gevolgen van de kredietcrisis en –in het verlengde daarvan- de economische teruggang.
Zo is de situatie in Cuba er het afgelopen jaar niet beter op geworden. Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie (1990) hebben de Cubanen in feite te maken met een permanente economische crisis. De Sovjet-Unie steunde ‘kameraad’ Fidel Castro jarenlang met miljardeninjecties, geld dat de Cubanen goed konden gebruiken aangezien het land al sinds het begin van de jaren zestig zucht onder een handelsembargo van de Verenigde Staten …lees meer
De situatie was derhalve al problematisch voordat Cuba in 2008 te maken kreeg met de orkanen Ike en Gustav, die een miljardenschade aanrichtten. En tot overmaat van ramp gaat ook de ‘kredietstorm’ niet voorbij aan het grootste eiland in het Caribische Gebied. Hoewel we ervan uit kunnen gaan dat Cuba niet rechtstreeks is blootgesteld aan toxic assets die de portefeuilles van Westerse banken vervuilen, heeft het eiland weldegelijk te maken met de gevolgen van de kredietcrisis. De mondiale economische neergang was voor president Raoul Castro reden om in de zomer van 2008 –nog voordat Ike en Gustav het eiland teisterden- zijn landgenoten voor te bereiden op zware tijden: “The world faces a real crisis, not only economic, but associated with climate change, the irrational use of energy and growing problems of every type. We should timely explain to our people the difficulties so that we can prepare ourselves to face them” …lees meer
Nikkelindustrie onder druk
De moeilijkheden waar Castro op doelde, krijgen inmiddels op verschillende manieren gestalte. Vorige week werd duidelijk dat Cuba waarschijnlijk op korte termijn de productie van nikkel zal terugschroeven. Afnemende vraag heeft geleid tot een daling van de nikkelprijs, zodat het voor Cuba –een van de grootste nikkelproducenten ter wereld- moeilijker wordt om op rendabele wijze nikkel te exploiteren. Ariel Terrero, economiecommentator op de Cubaanse staatstelevisie, gaf enkele weken geleden aan dat de internationale crisis de nikkelindustrie hard raakt en dat deze situatie op korte termijn waarschijnlijk niet zal verbeteren. “Evidently we will have to take measures. They are studying the best way to adjust production in the face of low prices on the international market,” aldus Terrero …lees meer
Toerisme
Hoewel Cuba ook andere (agri) commodities exporteert, betekent de neergang van de nikkelindustrie een forse aderlating voor het eiland: nikkel is al geruime tijd het belangrijkste exportproduct. Het is daarom te hopen dat de toeristische industrie, een andere pijler van de Cubaanse economie, blijft floreren. So far, so good: in 2008 bezocht een recordaantal van 2,4 miljoen toeristen het sigaren- en rumparadijs. Dit leverde Cuba $ 2,7 miljard op, een stijging van bijna 14% ten opzichte van het jaar daarvoor. The Economist signaleerde overigens dat de stijging van het aantal toeristen dat Cuba bezoekt, in de laatste drie maanden van 2008 begon af te vlakken …lees meer
Versoepeling sancties VS
In dat opzicht zou de verkiezing van Barack Obama tot nieuwe president van de VS een gunstig effect kunnen hebben op het Caribische eiland. Waar zijn voorganger George Bush de harde lijn ten aanzien van Cuba voorstond, gaf Obama tijdens zijn verkiezingscampagne al aan dat hij een versoepeling van het handelsembargo wilde overwegen. De Amerikaanse president wil tevens de maatregelen die George Bush enkele jaren geleden trof, ongedaan maken. Bush beperkte in 2004 de mogelijkheid van Cubaanse Amerikanen om naar hun vaderland te reizen en verlaagde bovendien zeer drastisch het bedrag dat deze mensen driemaandelijks mogen overmaken naar familieleden op Cuba …lees meer
Inmiddels zijn er in Washington concrete stappen genomen met betrekking tot het verlichten van de sancties tegen Cuba. Hoewel deze plannen niet bepaald onomstreden zijn, heeft Obama voet bij stuk gehouden. Een woordvoerster van de president wond er vorige week geen doekjes om en zei dat Obama het bestaande Cuba-beleid beschouwt als een “humanitaire en strategische blunder”. Dinsdag heeft het Amerikaanse Congres definitief ingestemd met een wetsvoorstel waarin onder meer de versoepeling van de sancties tegenover Cuba is opgenomen. De wet zal nu ter ondertekening aan de president worden voorgelegd …lees meer
Een versoepeling van het Amerikaanse beleid kan de Cubaanse economie in meerdere opzichten ten goede komen: Cubaanse Amerikanen, die onder de regering-Bush slechts één keer in de drie jaar naar Cuba mochten reizen, zouden in de gelegenheid worden gesteld om vaker hun vaderland te bezoeken. Een toename van het aantal familievisites door deze semi-toeristen zou een stimulans voor de Cubaanse schatkist kunnen betekenen. In de VS leeft een grote groep Cubanen die in de jaren na de revolutie hun heil buiten het eiland hebben gezocht, al dan niet daartoe gedwongen door de regering-Fidel. Daarnaast zou de koopkracht van de Cubanen erop vooruit kunnen gaan als hun meer welvarende familieleden in VS de gelegenheid krijgen meer geld naar Cuba over te maken. Het effect daarvan kan eenvoudig onderschat worden. Voor veel Cubanen is het geld dat hen door familieleden vanuit de VS wordt toegestuurd echter een substantiële bron van inkomsten. Verder hopen Cubaanse tourism officials dat een versoepeling van de sancties leidt tot hernieuwde deelname van Amerikanen aan grootschalige wedstrijden zeevissen. Zo was het jaarlijkse Ernest Hemingway Fishing Tournament een geliefd toernooi voor Amerikaanse zeevissers, totdat George Bush de reisrestricties aanscherpte …lees meer
Felicitaties vanuit Havana
Niet alleen aan Amerikaanse politieke zijde wordt momenteel een mildere toon aangeslagen. Ook de Cubaanse overheid beseft dat er wellicht veel te winnen valt met verbeterde betrekkingen tussen de VS en Cuba. Raoul Castro, die zijn oudere broer Fidel in 2007 officieel opvolgde, wekte opzien door publiekelijk zijn felicitaties aan de kort daarvoor tot president verkozen Obama uit te spreken. Eerder had Castro al laten weten Obama graag te willen ontmoeten op “neutraal gebied”. Dit zou de eerste ontmoeting betekenen tussen een Cubaanse en een Amerikaanse president sinds de revolutie op Cuba in 1959 …lees meer
Kansen ten tijde van crisis
Behalve het sterk verarmde Cuba zou ook Amerika in economisch opzicht garen kunnen spinnen bij een verbetering van de onderlinge betrekkingen. In aanloop naar de pan-Amerikaanse top die volgende maand zal worden gehouden in Trinidad & Tobago, publiceerde The Guardian een artikel waarin werd stilgestaan bij de kansen die er voor Amerikaanse bedrijven liggen in Cuba. Oliemaatschappijen staan te popelen om langs de Cubaanse kust te gaan boren naar het ‘zwarte goud’, Amerikaanse agrariërs zouden graag hun rijst, groenten en vlees slijten in Cuba en bouwbedrijven zouden zich gretig storten op een verbetering van de Cubaanse infrastructuur …lees meer
Juist nu de VS lijden onder een zware recessie zou een goede relatie met Cuba, dat slechts 150 kilometer van Key West (Florida) af ligt, een impuls kunnen geven aan het Amerikaanse bedrijfsleven. De goedkeuring die het Amerikaanse Congres deze week gaf voor een soepelere opstelling ten aanzien van Cuba, betekent geenszins een opheffing van het handelsembargo. Maar het is wel een stap in de goede richting.
Allard Gunnink
BeursBulletin