De heilige graal

De heilige graalDeel 2 van de psychologie van de belegger gaat over de eeuwige zoektocht van beleggers naar de heilige graal. Veel mensen willen makkelijk rijk worden. Het liefst ook nog snel. Ervaren beleggers weten inmiddels dat er geen heilige graal bestaat. Het succes wordt alleen behaald door hard werken, gezond verstand,… De heilige graal Deel 2 van de psychologie van de belegger gaat over de eeuwige zoektocht van beleggers naar de heilige graal. Veel mensen willen makkelijk rijk worden. Het liefst ook nog snel. Ervaren beleggers weten inmiddels dat er geen heilige graal bestaat. Het succes wordt alleen behaald door hard werken, gezond verstand, geduld en discipline, zo luidt de consensus van succesvolle beleggers.

De heilige graal
De heilige graal bestaat niet omdat de aandelenkoersen worden bepaald door de houding van beleggers. Deze houding is veelal consistent, maar ook regelmatig volstrekt irrationeel. Garfield Drew zei hierover: “aandelen worden niet verhandeld voor wat ze waard zijn, maar wat mensen dènken dat ze waard zijn. Hoe kunnen we anders verklaren dat koersen de ene dag (veel) hoger of (veel) lager staan dan de andere dag?

Verschillende soorten beleggers
De markt wordt gevormd door verschillende soorten beleggers. Zo zijn er aandeelhouders die beleggen voor de lange termijn. Anderen beleggen voor een termijn van enkele maanden. En er zijn natuurlijk beleggers die alleen kort op de bal spelen. Iedere groep beleggers reageert redelijk voorspelbaar op nieuws, maar omdat de samenstelling van de totale groep verandert, blijft de markt onvoorspelbaar.

Jezelf verslaan
En zelfs al ben je in staat om de markt te verslaan, dan nog is de grootste uitdaging om jezelf te overwinnen. Dit is vaak het meest lastig. Zoals vorige week aangehaald, probeert het onderbewustzijn pijn te vermijden. Daarom worden winsten afgekapt (je wilt die winst niet meer verliezen) en lopen verliezen te lang door (het komt wel weer goed), zodat 90% van de particuliere beleggers het minder goed doet dan de index.

Sentiment
Zijn de beleggers samen dan in staat om de beurs te voorspellen? Volgens IEX niet. In november 2011 werd teruggekeken op 10 jaar Bull/Bear Enquête. De conclusie luidde: “in slechts 46,6% van de gevallen voorspelde u de juiste richting. Ofwel, dat een positieve indicator resulteerde in een stijgende AEX en vice versa.”

De juiste aandelen
Zijn beleggers dan wel in staat om de juiste aandelen te kiezen? Ook niet, zo bleek uit de analyse van 10 jaar Bull/Bear Enquête. In de grafiek staat de AEX (roze), het resultaat van de profs (rood) en die van de IEX-beleggers (groen). De gestaag dalende AEX-index werd nog eens flink underperformed.

Contrair oogpunt
Vanuit contrair oogpunt zou dit mogelijkheden bieden, maar zo consistent fout zitten beleggers helaas niet om hier nu je hele financiële toekomst aan op te hangen. Veel sentimentindicatoren zijn optimistisch op de top en pessimistisch op de bodem. Het probleem is echter dat er niet altijd extreme waarden rond belangrijke toppen en bodems worden bereikt.

Nieuwsuur Top 5
Zijn alleen de IEX beleggers nu zulke slechte beleggers? Helaas staan de resultaten van de IEX Bull/Bear Enquête niet op zich. De Advisory Sentiment Indicator laat dezelfde conclusie trekken. Ik heb daarnaast ook al enkele malen (zie Analisten bakken er niks van) de resultaten van de Nova Top 5 / Nieuwsuur Top 5 belicht. De conclusie was dat sinds de start in 1994 jaarlijks gemiddeld 1,4% slechter werd gescoord dan de AEX.

De perfecte indicator
Bij de zoektocht naar de heilige graal, wordt ook altijd gezocht naar de perfecte indicator. Het probleem met de perfecte indicator is, dat als deze eenmaal uitlekt, dat beleggers dan gaan anticiperen op de signalen, waardoor de indicator waardeloos wordt. Vervolgens wordt geanticipeerd op de beleggers die anticiperen. Het gevolg is dat de perfecte indicator niet meer werkt.

Verschillende omstandigheden
Een ander probleem met de perfecte indicator is dat omstandigheden voortdurend veranderen. Om een goed beeld te hebben van de indicator, moet de indicator eenvoudig zijn en worden getest over meerdere jaren, onder verschillende omstandigheden. Een voorbeeld is het voortschrijdend gemiddelde, dat overall een goed resultaat geeft, maar in een zijwaartse markt slecht werkt.

De huidige crisis
De focus van beleggers wordt doorgaans verlegd naar de laatste ervaring. De gevaren komen echter vaak uit net weer een andere hoek. Garfield Drew zei hierover: “Het normaal op een bepaald moment is het gemiddelde van het verleden. Het staat geen veranderende omstandigheden toe. Het huidige of toekomstige normaal zou echter totaal verschillend kunnen zijn.” De huidige crisis is hiervan weer een goed voorbeeld.

Imperfecte indicator is waardevol
Hoe zou de perfecte indicator er dan uit moeten zien? Hamilton Bolton, een creatief genie en een meester in het ontwerpen van indicators, schreef hierover: “De perfecte indicator zou, om enige waarde te hebben, verre van ideaal moeten zijn, controversieel moeten zijn en vaag zijn op het gebied van timing. De perfecte indicator is waardeloos en de imperfecte indicator is waardevol.”

Spreiden over strategieën
Succesvol beleggen is daarom meer kunst dan wetenschap. De zoektocht naar de heilige graal heeft wel een belangrijk voordeel, namelijk dat ervaring wordt opgedaan. De meest waardevolle les die geleerd kan worden, is dat de heilige graal niet bestaat. Een groot nadeel is dat voor deze zoektocht wel doorgaans (veel) leergeld moet worden betaald.

Spreiden over strategieën
Ik concentreer mij op systemen die zichzelf hebben bewezen. Dat deze niet perfect zijn, is zeker. Het belangrijkste is dat deze systemen geld opleveren, ook al is dat niet onder alle marktomstandigheden. Het spreiden over strategieën verdient daarom mijn voorkeur. Het liefst gebruik ik dan strategieën die onderling een lage correlatie hebben. Niets is perfect, maar dat hoeft gelukkig ook niet om geld te verdienen.
Ik kijk uit naar ideeën, tips en gedachten over deze bijdrage.

Type ze s.v.p. in het commentaarveld onderaan de column op www.de-beurs.nl

Drs. Harm van Wijk
www.beursbulletin.nl
 
Voor de grafieken verwijzen wij u naar het weekblad.