Donkere wolken boven de financiële markten (Jan van Gemeren)

Na de saaie beursperiode van de afgelopen maanden is er nu volop actie op de financiële markten. Een vloed van bedrijfscijfers, economische data en ook nog geopolitieke spanningen. Na de forse verliezen twee weken geleden, in vooral Europa, zagen we afgelopen week een matig herstel. Bij de slotbel afgelopen vrijdag bleef weinig van de weekwinst over mede als gevolg van geopolitieke spanningen. De weekwinst in Europa bedroeg gemiddeld 0,40% en in Amerika 0,50%. Grote winnaar was de Amerikaanse dollar. De correctie in Europa en in de Russell2000 (Amerika) is al in volle gang. De grote vraag is of binnenkort de blue chips in de Dow Jones en S&P 500 volgen.

De banken- en technologiesector werden afgelopen week beloond voor meevallende cijfers Economisch nieuws liet een meer verdeeld beeld zien.

De Fed als beleggingsadviseur
Fed voorzitter Yellen deed afgelopen week ook weer een duit in het zakje met de mantra dat de economische groei aantrekt maar nog niet sterk genoeg is om de rente te verhogen. Maar daarnaast deed ze een vreemde uitspraak ‘waarderingen van aandelen van kleinere bedrijven zoals sociale media en bio-technologische bedrijven lijken overgewaardeerd’.

De taken van de Fed, zoals vastgelegd in de statuten voor het Congres zijn: maximale werkgelegenheid, stabiele prijzen en een matige lange termijn rente. Door bovengenoemde uitspraak gaat Yellen haar boekje te buiten want ze gaat met die uitspraak zitten op de stoel van een beleggingsadviseur. Door nu een waardeoordeel uit te spreken over de sociale media en bio-technologie wekt Yellen de indruk dat alle andere sectoren nog steeds niet overgewaardeerd zijn. Verder kan ze nu de verwachting scheppen dat ze in de toekomst ook specifieke sectoren zal aangeven als deze, volgens de Fed, overgewaardeerd zijn. Maar mijn belangrijkste bezwaar is dat het de taak is van de markt, en niet de rol van de centrale bank, om te oordelen over marktwaarderingen.
Is de Amerikaanse beurs overgewaardeerd?

Waarom Yellen alleen de sociale media en bio-technologie als overgewaardeerd betiteld is volgens mij om langzaam lucht te laten lopen uit de huidige zeepbel. Zie het als een variant op het fasegewijs afbouwen van de huidige QE3. Als ze de hele markt als overgewaardeerd zou betitelen is een correctie te verwachten vergelijkbaar met de ‘irrationele overdrijving’ toespraak van Greenspan in 1996. Zie ook mijn column ‘Centrale banken waarschuwen, euforie en rommelobligaties’. Blijft de vraag: is de Amerikaanse markt overgewaardeerd? Mijn favoriete indicator om dit te beoordelen is de zogenaamde Tobin’s Q.

Bij deze indicator wordt de totale waarde van de Amerikaanse aandelenmarkt gedeeld door de totale bezittingen van Amerikaanse bedrijven. Hieruit blijkt thans dat de Tobin’s Q hoger noteert dan in 1996 bij de ‘irrationele overdrijving’ speech van Greenspan. Belangrijk is nog om te vermelden is dat Q ratio wordt berekend aan de hand van gegevens van de Fed.

Europa kwetsbaar
Door de toenemende geopolitieke spanningen vlak over de grens van Europa (Oekraïne en Israël) zijn de Europese markten bijzonder kwetsbaar. Maar ook door de weer aanwakkerende bankencrisis. In mijn vorige column ‘kettingreactie mogelijk op beurzen’ gaf ik aan dat de bankproblemen in Oostenrijk en Portugal de bankencrisis nieuw leven kunnen inblazen. Afgelopen weekend bleek dat Espirito Santo International SA gevraagd heeft om bescherming tegen schuldeisers onder de Luxemburgse wet. Dit kan begin deze week opnieuw vooral de Europese banken flink onder druk zetten.

Amerika lijkt voorlopig een veilige haven dankzij de ‘gratis geld politiek’, de Amerikaanse economie is in een betere gezondheid dan andere markten, de rente op 10- en 30 jarige papier is hoger dan in andere landen en een vlucht naar veiligheid door de geopolitieke spanningen op de grens van Europa. Dit kwam afgelopen week ook tot uiting in een forse US Dollar stijging. De Euro daalde ten opzichte van de Dollar tot bijna het laagste niveau van dit jaar op 135,23. Technische gezien kan de EUR/USD nu verder dalen de 128. Dit is overigens goed nieuws voor Draghi die al langer graag een lagere Euro ziet omdat dit de Europese export kan bevorderen. Daar staat tegenover dat de al afgekondigde sancties richting Rusland en wellicht extra sancties als blijkt dat Rusland een rol heeft gespeeld bij het neergestorte vliegtuig in Oekraïne negatieve gevolgen zullen hebben voor Europa en dan vooral Duitsland, de motor van Europa.

We lijken een beurszomer tegemoet te gaan met flinke onweersbuien.