Een verdediging van de speculant

Barroso belooft ons dat hij erop toe zal zien dat beleggers zich niet onverantwoordelijk gedragen. Zo nodig neemt hij maatregelen om te voorkomen dat speculanten landen kapot maken. Het blijft knappe PR… Barroso belooft ons dat hij erop toe zal zien dat beleggers zich niet onverantwoordelijk gedragen. Zo nodig neemt hij maatregelen om te voorkomen dat speculanten landen kapot maken. Het blijft knappe PR om die ‘slechte kapitalistenÂ’ steeds weer de zwarte piet toe te spelen. Het is grote onzin, maar het wordt allemaal wel geslikt door het publiek.
Welke schade richten de kapitalistische cowboys eigenlijk aan in Griekenland? Ten eerste is het belangrijk vast te stellen dat het niet de speculanten zijn die de oorzaak zijn van de problemen. De Griekse overheid heeft zich onverantwoordelijk gedragen en niet de beleggers. En daarbovenop hebben de toezichthouders bij de EU zitten slapen. De Griekse overheid moet daar nu de prijs voor betalen in de vorm van een hoge rente. Als je er een puinhoop van gemaakt hebt, dan is het altijd makkelijk om anderen de schuld te geven. En de vrije markt is altijd een makkelijk slachtoffer.
De markt reageert op de onderliggende problemen. De Grieken kunnen de schuld waarschijnlijk niet betalen en dus gaat de rente omhoog. Ik zie niet hoe Barroso iets tegen deze marktwerking kan doen. Als Griekenland er een puinhoop van maakt dan moet ze nu eenmaal meer rente betalen. En denkt Barroso dat de rente lager zal worden als er minder gespeculeerd zal worden?
Door speculanten passen de prijzen zich steeds sneller aan en dat leidt tot heftige bewegingen op de markt. Maar ondanks de snelheid is de resulterende rente niet hoger dan zonder speculatie. Buitenstaanders schrikken misschien van de snelheid waarmee de markt zich aanpast aan de nieuwe omstandigheden. Maar het is niet zo dat de speculanten een nieuwe werkelijkheid kunnen maken waarin de Griekse rente hoger wordt dan zonder speculanten. De omvang van de financiële markten wordt nogal eens gebruikt om aan te geven dat deze markten zijn doorgeslagen. Maar de omvang zorgt er ook voor dat een individuele speculant de markt niet kan maken.
Sinds de toename van het aantal speculanten en de toename van het aantal financiële producten is de spreiding van de obligaties afgenomen. Dus het verschil tussen de hoogste en de laagste rente is kleiner geworden. Het lijkt er dus sterk op dat landen met een hoger risico juist geprofiteerd hebben van de innovaties op de financiële markten. De schuld leggen bij de speculanten is juist de zaak omdraaien.
Stel dat de markt bevolkt zou worden door brave risicomijdende beleggers. Wat zouden de gevolgen zijn geweest voor Griekenland? Een risicomijdende belegger wil zijn handen absoluut niet branden aan landen met een hoog risico. Deze risicomijder zou snel overstappen op Duitse obligaties. Gevolg is dat de vraag naar Griekse obligaties sterk terugvalt als het risico toeneemt. En dat betekent dat de rente flink op zal lopen.
Gelukkig is er nog de speculant die niet bang is voor een beetje risico. Deze stapt toch in landen en bedrijven met een hoger risico. Daarbij stuurt hij zijn risico met geavanceerder financiële producten. Door deze extra mogelijkheden is het voor de speculant makkelijker geworden om in waarden te stappen met een hoog risico. Gevolg is dat de vraag naar obligaties met een hoog risico toeneemt. Het is dus goed te verklaren waarom beleggers ervoor zorgen dat de spreiding van obligaties met een hoger risico kleiner is geworden. Doordat er beleggers zijn die risico durven nemen en omdat deze beleggers nu de beschikking hebben over instrumenten om hun risico te sturen neemt de vraag naar waarden met een hoog risico toe.
De speculant gewapend met moderne financiële producten is dus juist positief voor de vraag naar waarden met een hoog risico. Landen en bedrijven die in de problemen zitten, zullen daardoor een lagere rente aangeboden krijgen dan anders het geval geweest was. De schuld aan de beleggers geven, is de zaak omdraaien. Degenen die dit doen, proberen een rookgordijn op te trekken om de aandacht af te leiden van de werkelijke problemen.
Marcel Meijer
www.devrijeeconomie.nl