Objectiviteit van de belegger

Objectiviteit van de beleggerDeel 3 van de psychologie van de belegger gaat over de objectiviteit van de belegger. Als er geld in het spel is, dan is er ook altijd sprake van emotie. Een succesvolle belegger is hiervan op de hoogte en probeert psychologisch in balans te blijven. Omdat er veel krachten, zowel… Objectiviteit van de belegger Deel 3 van de psychologie van de belegger gaat over de objectiviteit van de belegger. Als er geld in het spel is, dan is er ook altijd sprake van emotie. Een succesvolle belegger is hiervan op de hoogte en probeert psychologisch in balans te blijven. Omdat er veel krachten, zowel intern als extern, de belegger uit balans proberen te brengen, is het zaak om te leren omgaan met het bombardement van emotionele prikkels.

Impulsief handelen
De externe prikkels proberen de balans richting angst of hebzucht te laten doorslaan. Eenmaal uit balans, nemen je wil en logisch denkvermogen af en het resultaat is dat je, net als de meerderheid van beleggers, impulsief gaat handelen.

Onafhankelijke mening
Om tegenwicht te geven aan deze prikkels, moet je zo objectief mogelijk zijn. Het is dus zaak om (meningen van) mensen om je heen te negeren en een onafhankelijke mening te vormen. Omdat de markt wordt gedreven door emoties, is het resultaat dat je vaak een andere mening hebt dan de heersende consensus in de markt.

Vooroordelen
Vooroordelen zijn gevormd door onze ervaringen. Iemand die net veel geld heeft verloren, zal anders reageren dan iemand die net veel geld heeft verdiend. Waar de ene belegger wordt gedreven door angst, zal de andere de negatieve consequenties ondervinden van overmoed. Beide beleggers hebben moeite om objectief naar de markt te kijken.

Negatieve emoties
Angst is een complexe emotie die zich in verschillende vormen zoals zorgen, paniek en ongerustheid, kan voordoen. Vaak komt angst voor in combinatie met andere negatieve emoties zoals haat, boosheid of wraak waardoor het een nog grotere verwoestende kracht heeft.

Angst is besmettelijk
Angst treedt zowel op bij de vrees om te verliezen, als de vrees om de boot te missen. Angst komt bovendien nooit alleen. Het is zeer besmettelijk. Iedereen, vaak gevoed door de media, steekt elkaar aan. Onbewust of bewust speelt het een rol in de beslissingen die beleggers nemen.

Angst om de boot te missen
De angst om de boot te missen, dwingt beleggers om alsnog in de markt te stappen, veelal als er al een behoorlijke stijging is geweest. Deze angst vertroebelt het beeld zodat geen objectieve beslissing meer wordt genomen. Het gevolg is vaak dat de uitkomst daardoor negatief is.

Gebrek aan objectiviteit
Het gebrek aan objectiviteit zorgt ervoor dat wordt geconcentreerd op positief nieuws en het slechte nieuws wordt genegeerd. En wie herkent zich niet in de volgende situatie? Een aandeel is fors opgelopen en de angst om deze winst weer te verliezen, neemt steeds verder toe.

In het heetst van de strijd
Een oplossing hiervoor is om gedeeltelijk winst te nemen, zodat er wat druk van de ketel komt. Een betere oplossing is om van te voren te beslissen wat het koersdoel en stop loss-niveau is en op basis daarvan te handelen. Vooraf, zonder dat emoties een rol spelen, is het veel eenvoudiger om objectief te zijn dan in het heetst van de strijd.

Hebzucht
De tegenpool van angst is hebzucht. Hebzucht heeft overmoed tot gevolg en de wens om op korte termijn grote winsten te behalen. Deze aanpak leidt echter tot meer stress en tast de objectiviteit aan. Door dan met een (te grote) hefboom te gaan werken, is het resultaat nog al eens teleurstellend.

Na een grote winst een vakantie
Zelfvertrouwen neemt toe, naar mate de koersen verder oplopen. Het is zaak om hiermee goed om te gaan en beide benen op de grond te houden. Veel succesvolle beleggers lassen daarom na een grote winst een vakantie in om opnieuw emotioneel in balans te komen. Doen we dat niet, dan lopen we het risico om de scherpte te verliezen en minder voorzichtig te worden.

Marketitis
Veel beleggers willen voortdurend in de markt zijn. De ene belegger zoekt de spanning en de andere belegger gebruikt het beleggen om zijn hoop op vast te pinnen, vaak ter compensatie van frustraties. Voor weer andere beleggers speelt hebzucht een grote rol. H.J. Wolf noemde dit in zijn boek de Marketitis.

Gokken
Marketitis is te vergelijken met een persoon die in de trein stapt, zonder een idee te hebben welke kant de trein op gaat. Dit is puur gokken en heeft met beleggen niets te maken. Wolf schrijft dat beleggers niet in de markt actief moeten zijn als de situatie zeer onzeker is.

Vertrouwen in onze positie
Als we bedenken dat één van de voorwaarden voor objectiviteit is dat we vertrouwen in onze positie hebben, dan snijdt dit zeker hout. In een onzekere situatie zouden we anders vrij snel van ons stuk worden gebracht, met alle (negatieve) gevolgen voor de bankrekening van dien.

Het grotere plaatje
Een andere consequentie van Marketitis is dat we perspectief verliezen. Als je continu in de markt zit, wordt je gedwongen om een korter time frame te kiezen, waardoor je het grotere plaatje uit het oog verliest.

Tickeritis
Ditzelfde geldt voor beleggers die de hele dag naar het scherm turen. Naast het feit dat dit emotioneel zeer belastend is, is de kans groot dat de grotere trend uit het oog wordt verloren. Net als een voorwerp dat onscherp is als je er te dicht bovenop zit, zo ook wordt het beeld van de markt verstoord als je de hele dag met je neus op het scherm zit.

Hoop
Naast angst en hebzucht kennen we natuurlijk de meer subtiele hoop. Hoop is één van de grootste obstakels om objectief te blijven. Hoop wordt gedefinieerd als de verwachting van het gewenste. Als een positie onder water staat, kan het helpen om je af te vragen wat je zou doen als al je geld op het spel zou staan.

Positie zo snel mogelijk sluiten
Als je je realiseert, dat je belegt op basis van hoop, dan is het zaak om deze positie zo snel mogelijk te sluiten. Enerzijds omdat hiermee een potentieel groot verlies wordt vermeden. Anderzijds krijg je hierdoor weer je balans terug zodat je weer objectief kunt oordelen.

Ik kijk uit naar ideeën, tips en gedachten over deze bijdrage. Type ze s.v.p. in het commentaarveld onderaan de column op www.de-beurs.nl

Drs. Harm van Wijk
www.beursbulletin.nl