Pavloviaans beursgedrag (Jan van Gemeren)

De drijvende kracht achter een bullmarkt is meestal toenemende waarde in bedrijven en goede fundamenten. Maar sinds enige tijd zijn deze factoren van ondergeschikt belang. De drijfveer is nu vooral de perceptie dat de Fed de macht heeft om de stijging van de aandelenmarkt nog lange tijd in stand te houden. Nog een perceptie is dat door de huidige rentestand van 0% er geen ‘alternatief’ is voor aandelen. Het is overduidelijk dat de Fed een correctie op de aandelenbeurzen kan uitstellen. Maar hierdoor zal het uiteindelijke gevolg onvermijdelijk alleen maar heftiger zijn zoals het verleden ons leert.

Geforceerde stijgingen kunnen lang aanhouden maar zodra de risicoperceptie veranderd kan dit een heftige marktreactie tot gevolg hebben. Soms komt een dergelijke verandering in perceptie tot stand door een onverwachte gebeurtenis. Maar in het verleden zijn ook veel voorbeelden met geen aanwijsbare reden, zeker niet vooraf, voor een forse correctie of de start van een bearmarkt. Veel beleggers gaan ervan uit dat er genoeg waarschuwingssignalen zullen zijn om op tijd uit de markt te stappen. De historie leert ons dat als een echte daling eenmaal inzet de eerste beweging zeer heftig is. Trendvolgers en koopjesjagers kunnen hierdoor verrast worden en mogelijke verliezen van 10-20% in enkele dagen voor de kiezen krijgen.
Gapende afgrond

Dat de risicoperceptie van beleggers steeds kleiner wordt is goed te zien inde grafiek hieronder. De laatste correctie van ruim meer dan 10% zagen we in 2011. Sindsdien worden de correcties steeds kleiner. Vooral vanaf 2013 is dit goed zichtbaar. Eerst in de range rond de 7% en daarna steeds kleiner tot recentelijk 4%. De ‘buy the dippers’ grijpen iedere kleine terugval aan om de koersen, hoewel bij lage volumes, weer op te liften. Groot risico voor de ‘koopjesjagers’ is dat er een moment komt dat dit proces ruw wordt verstoord. Als er binnenkort een daling ontstaat van meer dan 5% kan er een kettingreactie ontstaan in de daling omdat deze koopjesjagers dan massaal van hun aandelen af willen. Zodra de muziek stopt zijn er dan opeens geen kopers meer en zakken koersen in een afgrond.
S&P500 correcties

De laatste tijd zijn noemenswaardige correcties uitgebleven (klik voor een vergroting).

De perceptie van de beleggers is dat door kwantitatieve verruiming de rente daalt en dat dit zorgt voor economische groei en nieuwe banen. De werkelijkheid is anders. Na 6 jaar van gratis geld politiek staat de economische motor in China, Japan en Europa stil en is de groei in de VS matig. Verder neemt het deflatiegevaar hand in hand toe. Oplossing volgens velen is nog meer verruiming. Maar je kunt je afvragen als 6 jaar van stimulatie door centrale banken niet werkt waarom nog meer verruiming wel zal werken.
Meer schulden

De enige reden dat beleggers nog steeds blind vertrouwen in de centrale banken en meer specifiek in Draghi is dat hij de Europese economie zal redden met zijn stimulaties. Tot op heden hebben zijn acties echter niets uitgehaald. Sterker nog Italië en Spanje zitten in een deflatiespiraal terwijl de groei in de drie grootste economieën van Europa negatief is. De oplossing van de centrale banken om het schuldenprobleem op te lossen is nog steeds het creëren van nog meer schulden. Je zou het kunnen vergelijken met het geven van alcohol aan een alcoholist. Aan de andere kant vertonen beleggers Pavloviaans gedrag door op aanwijzingen over nog meer kwantitatieve verruiming steeds te reageren met koopacties in aandelen. Hierdoor zitten we nu in een fase dat slecht economisch nieuws wordt beloond met hogere koersen. Wat we nodig hebben is nieuwe investeringen en vertrouwen van ondernemers en consumenten. Het oplossen van een schuldenprobleem door het creëren van nog meer schuld werkt gewoon niet.
Stilte voor de beursstorm

Komende donderdag krijgt Draghi opnieuw de mogelijkheid om de hongerig beleggers een worst voor te houden. De bazooka van Draghi zou wel eens een losse flodder kunnen bevatten. Uiteindelijk zal de perceptie van beleggers namelijk weer terug gaan naar de basis; toenemende waarde in bedrijven en goede fundamenten. Het excuus dat er geen alternatief voor aandelen is en dat de markt deze keer ‘anders’ is dan in het verleden zijn dooddoeners die uiteindelijk gelogenstraft worden.

Ondanks de psychologische doorbraak van de 2000 grens in de S&P 500 was het oorverdovend stil. De volumes waren het laagst in 6 jaar. Een extreem ‘stille’ markt; weinig volatiliteit en lage volumes. Het lijkt op de bekende stilte voor de storm. Via deze link kunt u een uitgebreid analyserapport downloaden waarin de huidige technische positie van de aandelenmarkten in detail wordt behandeld.

Ganntrader