Psychologie van de belegger

Psychologie van de beleggerVoor de meeste beleggers geldt, dat het verslaan van de markt niet het grootste probleem is. Om succesvol te beleggen gaat het er om dat je jezelf verslaat. Dit betekent allereerst dat je je emoties onder controle moet hebben.

Universiteit van Maastricht
Jezelf goed kennen, is echter niet genoeg. Als…

Psychologie van de belegger Voor de meeste beleggers geldt, dat het verslaan van de markt niet het grootste probleem is. Om succesvol te beleggen gaat het er om dat je jezelf verslaat. Dit betekent allereerst dat je je emoties onder controle moet hebben.

Universiteit van Maastricht
Jezelf goed kennen, is echter niet genoeg. Als belegger moet je ook onafhankelijk kunnen denken. Niet met alle winden meewaaien. Als je vertrouwt op je natuurlijke instincten, dan leidt dit onherroepelijk tot verlies. Dat is 1 van de redenen dat 90% van de particuliere beleggers niet in staat is om de index te verslaan. Met deze resultaten kwam de Universiteit van Maastricht na analyse van de data van 70.000 Alex-klanten.

Pijn vermijden
Beleggers proberen pijn te vermijden. Dat betekent dat als je op winst staat, dan wil je niet de pijn ervaren om die winst weer te verliezen. Dat verlies doet pijn, dus de meeste beleggers nemen daarom maar snel winst als er een plusje is. Van winst nemen is nooit iemand armer geworden toch? Vanuit de psychologie bezien, ook weer een prima manier om het voor jezelf goed te praten.

Papieren verlies
Aan de andere kant zorgt de emotie er voor dat wanneer een transactie op verlies staat, de verliezen veelal onbeperkt door lopen. Tot die tijd is het dan een papieren verlies, zo verkopen beleggers het aan zich zelf. Het probleem is echter dat tegenover deze kleine winsten, grote verliezen staan zodat onder aan de streep een verlies resteert.

Onrealistische stijgingen
Daarnaast zorgt het laten doorlopen van verliezen er voor dat er onrealistische stijgingen moeten volgen om weer in de plus te komen. Wanneer bijvoorbeeld een aandeel 50% is gedaald, dan zal een stijging van 100% moeten volgen om weer op het instapniveau te komen. Daalt een aandeel 75%, dan zal het aandeel 300% moeten stijgen en als het aandeel 90% is gedaald, dan zal een stijging van 900% nodig zijn om het verlies weg te werken.

Tegen je gevoel ingaan
Bovendien kan het geld dat is geïnvesteerd, niet worden aangewend voor een belegging die een beter vooruitzicht biedt. Kortom de emotie om pijn te vermijden, zorgt er voor dat we structureel geld verliezen. Als belegger moet je dus tegen te gevoel in gaan om succesvol te zijn. Daarvoor moet je sterk in je schoenen staan. En je moet dus eerst weten hoe dat psychologisch spelletje werkt.

Ervaring om geld te verliezen
Objectiviteit is van groot belang, maar onze angst, hebzucht en trots weerhouden ons ervan om rationele beslissingen te nemen. Alle kennis over beleggen is dan ook zinloos als je je emotie niet onder controle hebt. Overigens is het beheersen van je emotie geen garantie tot succes. Daarvoor is ervaring nodig en in het bijzonder ervaring om geld te verliezen.

De toekomst voorspellen
Geld verliezen hoort nu eenmaal bij beleggen omdat nu eenmaal niemand de toekomst kan voorspellen. Ik helaas ook niet. We hebben de afgelopen jaren de nodige zwarte zwanen gezien. Zelfs de meest succesvolle beleggers hebben in de afgelopen jaren regelmatig de plank volledig misgeslagen.

Zwaargewichten
Het komt ook zeer regelmatig voor dat beleggers met een enorme reputatie het volledig met elkaar oneens zijn. George Soros, één van de meest bekende beleggers, vertelde in een interview dat hij op dit moment geen enkel idee heeft wat ons te wachten staat. Misschien laat niet iedereen het achterste van hun tong zien, maar realiseer je wel dat u als belegger moet opboksen tegen dit soort zwaargewichten.

Voortgang en fouten beoordelen
Als belangrijke eigenschappen voor beleggers worden genoemd: objectiviteit, geduld, bescheidenheid en discipline. Zelfgenoegzaamheid is een groot gevaar voor beleggers. Daarom is het van groot belang om je voortgang en je fouten op een continue basis te beoordelen. Iedereen denkt dat beleggen eenvoudig is. Maar niets is minder waar.

Snel rijk worden
Om succesvol te beleggen, moet je beleggen zien als een bedrijf, dat langzaam maar zeker wordt opgebouwd door hard te werken en goed te plannen. Het is zeker geen manier om snel rijk te worden. Toch besteden veel mensen meer tijd aan het uitzoeken van een vakantie, dan aan het selecteren van een aandeel.

Bounded rationality
Bij de keuze van een belegging komen vaak emoties kijken. Dit verschijnsel wordt in de psychologie mede verklaard door de bounded rationality. Omdat de rationationaliteit beperkt is, gaan mensen keuzes op hun gevoel gaan maken. Het grote aantal factoren dat van invloed is op de toekomst, verhindert dan een rationele keuze.

Plan your trade and trade your plan
Een ijzeren wet bij het succesvol beleggen is plan your trade and trade your plan. Succes is voor een belangrijk deel afhankelijk van hoe zeer je gecommitteerd bent aan je (handels)plan. Een goed plan is van groot belang omdat je met vertrouwen dit plan moet volgen, juist als dit tegen je gevoel ingaat.

Beleggen is geen gokken
Veel mensen zeggen dat beleggen op gokken lijkt, maar er is een wezenlijk verschil. In de klassieker The ABC of stock speculation, definieert Samuel Nelson beleggen als een onderneming gebaseerd op berekeningen. Het onderscheid met gokken is dat bij gokken geen gebruik wordt gemaakt van berekeningen.

Uw volle aandacht
Beleggen is een serieuze aangelegenheid, die het verdient om uw volle aandacht te krijgen. Het gaat immers (veelal) om uw zuurverdiende geld en steeds vaker is uw toekomst afhankelijk van uw beleggingsresultaten. Zeker nu steeds vaker zekerheden zoals AOW, pensioenen en verzekeraars, steeds minder zeker worden.

Succesvol te beleggen
Uit de psychologie blijkt dat onze natuur, die gemaakt is om te overleven, ons financieel kan en zal ruïneren wanneer u uw emoties niet goed in de hand heeft. De belangrijkste les die ik hieruit heb geleerd, is dat het hebben van een goed systeem en naar het systeem te handelen, het beheersen van emoties, het onafhankelijk kunnen denken en het voortdurend meten, noodzakelijk zijn om succesvol te beleggen.

Ik kijk uit naar ideeën, tips en gedachten over deze bijdrage. Type ze s.v.p. in het commentaarveld onderaan de column op www.de-beurs.nl

Drs. Harm van Wijk

www.beursbulletin.nl