De schulden van de Amerikanen zijn verder opgelopen en staan op dit moment boven $ 1 miljoen. Het is dan ook frappant dat Standard & Poors de kredietwaardigheid van 9 eurolanden heeft verlaagd, terwijl in de VS de schulden zijn opgelopen tot niveaus waarvan niemand meer weet hoe dat goed moet komen.

Nadat Standard & Poors in augustus de kredietwaardigheid van de VS had verlaagd, is het nu de beurt aan Frankrijk en Oostenrijk om de triple A rating in te leveren. Clemens Fuest van de universiteit in Oxford verwacht dat het binnenkort de beurt is aan Duitsland om de begeerde status in te leveren. En als Duitsland gaat, dan houdt Nederland het natuurlijk ook niet droog. De vooruitzichten voor Nederland zijn al negatief, zo meent Standard & Poors.

Junkstatus
Oostenrijk, Frankrijk, Malta, Slovenië en Slowakije gingen één trede terug. Italië, Spanje, Portugal en Cyprus gingen zelfs twee stappen terug waardoor Portugal (BB) nu ook de junkstatus kreeg (onder de BBB). De situatie in Griekenland (CC) wordt steeds erger. De staatsschuld valt euro; 20 miljard hoger uit dan verwacht. De politici lopen voortdurend achter de feiten aan, waardoor ze de eurocrisis niet onder controle krijgen.

Schuldplafond
De Amerikaanse kredietbeoordelaar lijkt met een AA+ waardering voor de VS nog redelijk mild. De discussie met het verhogen van het schuldplafond is weer even geparkeerd, maar gezien het feit dat de schulden in de VS alsmaar oplopen, lijkt het een kwestie van tijd voordat opnieuw de discussie hoog zal oplaaien. De teller staat op dit moment op $ 15.239.112.000.000, ruim $ 15 biljoen dus. Dit is meer dan 20% van het bruto binnenlands product van de wereld en meer dan 100% van het BBP van de VS.

Niet gedekte verplichtingen
Een biljoen dollar, dus $ 1.000 miljard, zou je nodig hebben als je vanaf de start van de jaartelling elke dag ruim $ 1 miljoen zou hebben uitgegeven. Maar het is niet alleen de staatsschuld van $ 15 biljoen die een probleem vormt. Als we de verplichtingen voor de sociale zekerheid ($ 15 biljoen), voorgeschreven medicijnen ($ 20 biljoen) en Medicare ($ 81 biljoen) optellen, dan komen de niet gedekte verplichtingen uit op $ 117 biljoen. Daar zit dus het echte probleem.

Meer dan $ 1 miljoen per belastingbetaler
Delen we deze verplichtingen door de 113 miljoen Amerikaanse belastingbetalers ($ 117 biljoen gedeeld door 113 miljoen), dan moeten we constateren dat de verplichtingen per Amerikaanse belastingbetaler zijn opgelopen tot meer dan $ 1 miljoen. Ook al zouden we het omslaan naar alle Amerikanen, dan komen we nog steeds uit op circa $ 375.000 per Amerikaan.

Bezittingen
Laten we eens kijken hoeveel bezittingen hier dan tegenover staan. De bezittingen van de kleine bedrijven bedragen ruim $ 6 biljoen. De grotere bedrijven bezitten gezamenlijk ruim $ 17 biljoen. De huishoudens tellen het zwaarste mee met $ 54 biljoen. Totaal komt dit uit op ruim $ 77 biljoen. Per inwoner is dit circa $ 247.833. De verplichtingen of schulden zijn dus groter dan de bezittingen.

Faillissementen
Deze disbalans is terug te vinden in een enorm aantal faillissementen dat is opgelopen tot 1,5 miljoen. Het aantal uitzettingen is opgelopen tot 878.420. Op dit moment zijn er circa 47 miljoen mensen afhankelijk van voedselbonnen. De officiële werkloosheid is opgelopen tot 13 miljoen, maar in werkelijk zijn er 23 miljoen Amerikanen werkloos. 

Rente opgelopen tot 400%
Het probleem van het hebben van schulden is niet eens het grootste probleem. De rente die over de schulden moet worden betaald, zorgt er voor dat de schulden steeds verder oplopen. Als de schulden niet in de hand worden gehouden en de rente loopt op, dan ontstaat een negatieve spiraal, zoals we zien in Griekenland. De 1-jaarsrente is in Griekenland opgelopen tot 400%. Ja, u leest het goed: 400% rente. 

Monetaire soevereiniteit
Er is echter een groot verschil tussen de VS en Griekenland: monetaire soevereiniteit, het vermogen om de eigen munteenheid te controleren. De Verenigde Staten en Japan (met een staatsschuld van meer dan 200% (!) van het Bruto Nationaal Product, hebben de mogelijkheid om zelf geld bij te maken.  Je kan als land op deze wijze altijd zorgen dat de rente op de schulden kan worden betaald. Op deze wijze kan een land dus nooit failliet gaan, tenzij het land hier zelf voor kiest.

Vreemde valuta
Voorheen waren alle Europese landen monetaire soeverein, maar door de invoering van de euro is dit verdwenen. Nederland, België, Griekenland, et cetera kunnen zelf geen euros drukken, dus feitelijk rekenen we met een vreemde valuta. Overigens geldt hetzelfde voor de goud standaard. Het voordeel dat je dus geen goud of euros kunt bijdrukken, is tevens het grootste nadeel.

Monetaire basis
En geld bijdrukken, dat kunnen de Amerikanen. De Adjusted Monetary Base (BASENS) die de St. Louis Fed tweewekelijks publiceert, geeft mooi aan dat de monetaire basis is opgelopen van circa $ 850 miljard in 2008 tot $ 2.665 miljard op 11 januari 2012. De monetaire basis wordt gedefinieerd als de verplichtingen van de monetaire autoriteiten die huishoudens en bedrijven als medium voor uitwisseling gebruiken en die bewaarinstellingen gebruiken om te voldoen aan wettelijke reserveverplichtingen en om interbancaire schulden te vereffenen.

Hyperinflatie
Een groot nadeel van het bijdrukken van geld is echter dat mensen, door de daling van de koopkracht, een hogere rente eisen om het koopkrachtverlies te compenseren. Een hogere rente heeft tot gevolg dat er nog meer rente moet worden betaald. En zo ontstaat een opgaande spiraal waardoor uiteindelijk hyperinflatie kan ontstaan.

Deflatoire druk
Zolang echter de deflatoire druk door bijvoorbeeld faillissementen en uitzettingen net zo groot is als de inflatoire druk door het bijdrukken van geld, is er weinig aan de hand. De oplopende rente zorgt daarnaast voor een groter aantal faillissementen en uitzettingen omdat de rentelasten te hoog zijn geworden.

Amerikaanse kredietbeoordelaars
Gezien de enorme schuldenlast van de Amerikanen kun je je echter afvragen waarom de Amerikaanse kredietbeoordelaars nu zoveel nadruk leggen op Europa. Zijn de problemen in Amerika niet veel groter? Is het misschien een afleidingsmanoeuvre om de aandacht af te leiden? De roep van politici om een Europese kredietbeoordelaar zal opnieuw toenemen. De vraag is echter of die dan wel objectief is.

Voor meer perspectief zie http://usdebt.kleptocracy.us/ Zij gaan echter uit van $114,500,000,000,000 aan unfunded liabilities (dit is iets gedateerd, maar liggen wel in de buurt). De cijfers komen van de Federal Reserve.

Ik kijk uit naar ideeën, tips en gedachten over deze bijdrage. Type ze s.v.p. in het commentaarveld onderaan de column op www.de-beurs.nl

Drs. Harm van Wijk
www.beursbulletin.nl

Voor de grafieken verwijzen wij u naar het weekblad.