Slachting onder hedge funds

De afgelopen maand september was rampzalig voor de hedge fund industrie.
Alleen al in de VS werd er $ 43 miljard door beleggers onttrokken aan hedge funds. Volgens onderzoeksbureau Hedge Fund Research… De afgelopen maand september was rampzalig voor de hedge fund industrie.
Alleen al in de VS werd er $ 43 miljard door beleggers onttrokken aan hedge funds. Volgens onderzoeksbureau Hedge Fund Research realiseerde de sector in september een negatief resultaat van 4,7% waarmee het verlies dit jaar inmiddels staat op 9,4%. De beloofde absolute rendementen – altijd een positief resultaat ongeacht de beursontwikkelingen – lijken daarmee voor velen van hen ver weg.
Vicieuze cirkel
De onttrekkingen door de beleggers hebben geleid tot een desastreuze vicieuze cirkel. Het dwingt de fondsen beleggingen te verkopen om geld vrij te maken om hun cliënten uit te betalen. Daardoor dalen de koersen nog verder wat andere beleggers weer aanzet om hun gelden uit de fondsen te halen. Om hieraan te ontsnappen bieden sommige hedge funds hun cliënten aan voorlopig geen beheervergoeding meer in rekening te brengen zolang de beleggers maar blijven zitten. Iedere belegger vreest dat andere beleggers eruit stappen zodat hij als de ‘berooide sukkel’ achterblijft. De periode tot aan het einde van het kwartaal – wanneer veel hedge funds hun cliënten weer de mogelijkheid bieden eruit te stappen – heeft zo veel weg van een ware dodenmars. Op deze wijze zou de hedge fund industrie de komende maanden wel eens stevig in omvang af kunnen gaan nemen. Als gevolg van zowel de onttrekkingen als koersdalingen.
Orkaan van pure paniek
Hoe heeft het zoveer kunnen komen? Natuurlijk, er raast al enige tijd een orkaan van pure paniek over de beurzen. Maar hedge funds hebben daarnaast nog een aantal aan de industrie gerelateerde specifieke problemen moeten doorstaan. Zo was het hedge funds niet langer toegestaan te hedgen. De autoriteiten verboden om short te gaan. Een gekende hedge fund strategie – convertible arbitrage – bestaat eruit om ondergewaardeerde converteerbare obligaties te kopen en tegelijkertijd de onderliggende aandelen te verkopen. Het verbod op short selling dwong hen de obligaties te verkopen waardoor de koersen van deze obligaties kelderden. En dat terwijl converteerbare obligaties voor de noodlijdende banken nu juist een uitstekende mogelijkheid zouden zijn geweest hun kapitaal weer aan te vullen. Die weg was nu afgesloten. Een onbedoeld neveneffect van het verbod op short selling.
Statistische arbitrage
Ook statistische arbitrage – een veelgebruikte strategie waarbij met behulp van computermodellen wordt ingespeeld op inefficiënties in de markt – bleek niet langer goed te werken. Het verbod op short selling maakte deze strategie onmogelijk met als resultaat een minder liquide markt en dus een hogere volatiliteit. Een derde strategie – long/short aandelen – waarbij de beheerder favoriete aandelen koopt en tegelijkertijd aandelen verkoopt die hij minder ziet zitten – liep eveneens volledig spaak in de raderen van de reguleringsdwang van de autoriteiten. Een populaire trade was lange tijd bijvoorbeeld om mijnbouwaandelen te kopen en bankaandelen te verkopen. Het verbod dwong de hedge funds deze posities terug te draaien met als gevolg lagere koersen en meer volatiliteit.
Prime brokers failliet
Ook het feit dat een aantal toonaangevende prime brokers – Bear Stearns en Lehman Brothers – failliet ging droeg niet bij aan het lot van de hedge funds. Als onderdeel van hun handel dienden zij namelijk onderpand bij deze prime brokers neer te leggen dat – helaas – mee werd gezogen in de deconfitures van deze zakenbanken. Dit leidde dan weer tot gedwongen verkopen door hedge funds en meer voorzichtigheid bij de andere prime brokers. Het gewenste onderpand is inmiddels van 10-15% vorig jaar opgelopen naar 25-40% nu.
Hedge funds vleugellam
Om al deze bovengenoemde redenen waren de hedge funds niet in de gelegenheid een van hun functies – namelijk reddende engel spelen in sterk dalende markten – te vervullen. De gemiddelde liquiditeitspositie van de fondsen is ondertussen opgelopen van 14 naar 22%. Op zich meer dan voldoende slagkracht dus om koopjes te gaan jagen in deze tot op het bot afgewaardeerde markt. Ware het niet dat veel hedge funds deze gelden hard nodig zullen hebben om hun vertrekkende cliënten uit te betalen. Nogal wat hedge funds zullen uiteindelijk aan deze crisis ten onder gaan. Maar de industrie heeft alle reden tot ontevredenheid. Deze crisis is tenslotte ontstaan in het gereguleerde gedeelte van de markt – bij de banken – en ze hebben vervolgens ook nog een dreun gekregen van de toezichthouders door het niet erg doordachte verbod op short selling.
Jan-willem Nijkamp
Jan-willem Nijkamp is Senior Vermogensbeheerder bij de onafhankelijke vermogensbeheerder Inmaxxa (www.inmaxxa.nl). Hij begeleidt vermogende particulieren en instituten. Disclaimer Nijkamp: niet van toepassing.