Het woord dat economen weer gebruiken
Er is een term die decennia lang vooral in geschiedenisboeken stond en die nu weer opduikt in de analyses van gerenommeerde economen. Financiële repressie. Het klinkt als iets uit een ander tijdperk, maar het beschrijft iets heel concreets. Een overheid die bewust de rente kunstmatig laag houdt, terwijl de inflatie oploopt, zodat de staatsschuld in reële termen vanzelf kleiner wordt.
De econoom Lex Hoogduin omschreef het treffend als een sluipweggetje langs de schuldenberg dat mogelijk weer opengaat. Geen aangekondigde bezuiniging, geen zichtbare belastingverhoging. Gewoon een rente die structureel onder de inflatie blijft hangen, jaar na jaar. Je merkt het niet in één keer. Je merkt het pas als je na tien jaar je koopkracht optelt en ziet dat er een flink stuk is verdwenen.
Waarom dit nu weer op tafel ligt
De aanleiding is niet abstract. Het IMF heeft overheden in ontwikkelde economieën opgeroepen om hun uitgaven te verlagen en hun schulden af te bouwen. Dat is een dringende boodschap, en dringende boodschappen van het IMF komen niet uit het niets. Staatsschulden zijn in veel westerse landen opgelopen tot niveaus die bezuinigen politiek bijna onmogelijk maken.
En daar zit het probleem. Bezuinigen kost stemmen. Belasting verhogen kost stemmen. Maar de rente kunstmatig laag houden terwijl de inflatie het werk doet, dat kost geen enkele politicus een zichtbare aankondiging. Niemand stemt tegen een begroting omdat de spaarrente laag blijft. Dat maakt dit instrument voor een overheid met een schuldenprobleem verreweg het aantrekkelijkst.
Dit hebben we eerder gezien
In de jaren vijftig tot zeventig gebruikten overheden precies deze methode om oorlogsschulden weg te inflateren. Centrale banken hielden de rente laag, de inflatie liep op, en de schuld in verhouding tot de economie smolt weg zonder dat er een cent werd afgelost. Voor de staat werkte het uitstekend. Voor de spaarder die zijn geld op de bank liet staan, was het een langzame uitholling van zijn vermogen.
Het mechanisme van toen is in de kern hetzelfde mechanisme dat nu weer op tafel ligt. Alleen heet het dit keer niet oorlogsschuld, maar een opeenstapeling van zorgkosten, vergrijzing en stimuleringspakketten. De schuld is er, de politieke onwil om er iets zichtbaars aan te doen is er ook, en dus wordt het sluipweggetje weer aantrekkelijk.
Wat dit betekent voor je spaarrekening en Box 3
Voor de Nederlandse spaarder is dit geen ver-van-mijn-bed show. Als de rente bewust laag wordt gehouden terwijl de inflatie meekomt, dan verliest geld op een spaarrekening ieder jaar een beetje van zijn waarde, zonder dat er ooit een rood getal op je bankafschrift verschijnt. De boekhouder van Den Haag glimlacht, de spaarder ziet zijn koopkracht geruisloos wegsmelten.
Het raakt ook direct de discussie over Box 3. Als beleid en belasting allebei in het voordeel van de staat worden bijgesteld terwijl de rente structureel onder de inflatie blijft, dan is het verschil tussen spaargeld aanhouden en vermogen laten renderen in de komende jaren groter dan in de afgelopen periode. Dat is geen voorspelling van morgen, maar een patroon dat in de geschiedenis al eens is vertoond en nu weer herkenbaar terugkomt.
Hoe kijk jij hiernaar? Zie jij dit al terug in je eigen spaarrente, of is het voor jou nog toekomstmuziek?
P.S. Aanstaande donderdag om 9:00 uur geef ik een gratis live training waarin ik laat zien hoe je jouw vermogen beschermt tegen een rente die structureel achterblijft bij de inflatie. Meld je via deze affiliate link aan.
