De zin die ik niet kan loslaten
Historici zeggen het met een nuchterheid die me meer zorgen baart dan een schreeuwende krantenkop. Iets breekt altijd, zo simpel is het, als de rente in dit tempo stijgt. Geen als, geen misschien. Altijd.
En als je terugkijkt naar de episodes waarin dat gebeurde, valt er een patroon te herkennen dat zich nu opnieuw lijkt te vormen. Niet identiek, maar wel herkenbaar genoeg om alert van te worden.
Drie keer eerder ging het mis
In 1994 verraste de Federal Reserve de markt met een reeks renteverhogingen die zo snel kwamen dat obligatiehandelaren geen tijd hadden om zich te herpositioneren. Het gevolg werd later de bond massacre genoemd, een periode waarin obligatiebeleggers wereldwijd miljarden verloren omdat niemand de snelheid had ingeprijsd.
In 2008 was het niet de rente zelf die brak, maar alles wat eronder verstopt zat. Hypotheken die niemand goed had doorgerekend, banken die risico’s hadden opgestapeld die niemand meer kon overzien. Toen de rente en de druk opliepen, brak het systeem op de zwakste plek.
En in 2023 was het Silicon Valley Bank die het moest ontgelden. Een bank die vol zat met langlopende obligaties, gekocht toen de rente laag was. Toen de rente snel steeg, verdampte de waarde van die obligaties, en binnen een paar dagen was de bank weg. Niet omdat de bank slecht bestuurd was in de klassieke zin, maar omdat niemand had voorzien hoe snel het balansprobleem zich kon voltrekken.
Wat er dit keer kraakt
De obligatiemarkt reageert nu al onrustig. Pogingen om de rust terug te brengen worden door beleggers met scepsis ontvangen, alsof iedereen wacht op het volgende breekpunt in plaats van op een oplossing. Tegelijkertijd zorgen hogere olieprijzen voor extra inflatiedruk, wat de rente weer verder kan opdrijven.
De vraag is niet meer of er ergens spanning ontstaat. De vraag is waar. Regionale banken met te veel langlopende obligaties op de balans zijn een kandidaat. Vastgoedfondsen die afhankelijk zijn van herfinanciering tegen lage tarieven zijn een andere. En hoogrentende bedrijfsobligaties, uitgegeven door bedrijven die op de rand van hun schuldcapaciteit zitten, vormen een derde plek waar het eerst kan knappen.
Wat dit voor jou betekent
Je hoeft niet te weten waar precies het volgende breekpunt zit om er verstandig op te reageren. Wat wel helpt, is jezelf de vraag stellen of je portefeuille een schok kan absorberen zonder dat je in paniek moet verkopen. Dat betekent kijken naar spreiding, naar de kwaliteit van de bedrijven en fondsen waarin je zit, en naar hoeveel afhankelijkheid je hebt van rentegevoelige sectoren.
De spaarder die zijn geld op de bank laat staan denkt vaak dat hij veilig zit omdat er geen koers is die kan dalen. Maar geschiedenis laat zien dat het niet altijd de belegger is die als eerste de klap voelt. Soms is het de bank zelf.
