Een dreigement uit Washington dat je portemonnee raakt
De Verenigde Staten hebben Europa een ultimatum gesteld. Geef strategische dieselvoorraden vrij, of reken op een exportban. Dat klinkt als een verhaal voor energiehandelaren en diplomaten, ver weg van je eigen leven. Maar diesel zit in bijna alles wat je koopt.
Vrachtwagens rijden erop, schepen varen erop, de tractor die je groente teelt draait erop. Als diesel duurder wordt, wordt transport duurder. En als transport duurder wordt, wordt uiteindelijk het hele boodschappenmandje duurder. Dit dreigement is dus geen ver-van-je-bed-show. Het is een directe lijn naar je supermarktbon.
Een crisis bovenop een crisis
Dit komt niet alleen. De olieprijs stond al onder druk door het conflict in het Midden-Oosten. Nu komt daar een tweede schok bovenop: Europese landen die in crisisoverleg zitten over het vrijgeven van hun eigen strategische voorraden, onder dwang van de Amerikaanse regering.
Twee schokken tegelijk werken niet op, ze versterken elkaar. De olieprijs was al aan het stijgen. Als Europa nu ook nog eens zijn buffer moet aanspreken, verdwijnt precies de marge die normaal een piek zou opvangen. Minder voorraad betekent meer gevoeligheid voor elke volgende verstoring.
Wat dit concreet betekent voor je portemonnee
Stijgende dieselprijzen werken door in drie stappen die je rechtstreeks voelt. Eerst wordt transport duurder, van de vrachtwagen tot het containerschip. Daarna stijgen de kosten voor fabrikanten en supermarkten, die diesel nodig hebben om hun producten bij jou te krijgen. Tot slot komt die rekening bij de kassa terecht, in de vorm van hogere prijzen voor boodschappen, kleding en huishoudelijke apparaten.
Dit is precies het mechanisme dat de eurozone-inflatie, die al richting 3,8% beweegt, verder kan opstuwen. Niet omdat de economie oververhit raakt, maar omdat energie duurder wordt en die kosten zich door de hele keten heen vreten. Dat is een ander soort inflatie dan vraaginflatie. Het is kosteninflatie, en die is lastiger te bestrijden met een rentebesluit alleen.
De jaren ’70 als waarschuwing
Wie dit patroon herkent, denkt onwillekeurig aan de oliecrisis van de jaren ’70. Toen zorgde een plotselinge energieschok voor een inflatiespiraal die jarenlang aanhield. Lonen probeerden de prijzen bij te benen, prijzen probeerden de lonen bij te benen, en de koopkracht van de gewone spaarder smolt weg terwijl niemand precies kon aanwijzen wie er nu eigenlijk de schuld van had.
De situatie van nu is niet identiek, de wereldeconomie is anders ingericht dan vijftig jaar geleden. Maar het onderliggende mechanisme, energie als aanjager van bredere prijsstijgingen, is hetzelfde. En dat is precies waarom centrale bankiers dit soort nieuws nauwlettend volgen, ook al lijkt het in eerste instantie een geopolitiek dossier.
