Een scheidslijn op een plek waar niemand keek
Als je tien jaar geleden aan een belegger vroeg waar de zwakke plek van de eurozone zat, kreeg je bijna altijd hetzelfde antwoord. Griekenland, Italië, misschien Spanje of Portugal. Het zuiden was het probleem, het noorden en de kern waren de veilige haven. Dat beeld zit zo diep dat de meeste mensen er niet eens meer over nadenken.
De recente verkoopgolf op de obligatiemarkten tijdens de Iran-oorlog heeft dat beeld flink door elkaar geschud. De Financial Times beschrijft een nieuwe scheidslijn in de eurozone, en die loopt niet meer tussen noord en zuid. Frankrijk en België staan nu aan de verkeerde kant. Twee kernlanden, waarvan één letterlijk onze buurman is, worden door beleggers kritischer bekeken dan je zou verwachten.
Dat is geen detail voor specialisten. Wanneer beleggers twijfelen aan de begroting van een land, eisen ze een hogere rente om dat land geld te lenen. Die hogere rente kost de staat geld, en dat geld moet ergens vandaan komen. Uiteindelijk komt de rekening terecht bij belastingbetalers, spaarders en iedereen die obligaties van dat land in zijn portefeuille heeft.
Waarom dit anders voelt dan 2010
Tijdens de eurocrisis van 2010 tot 2012 liep het renteverschil tussen individuele lidstaten en Duitsland zo ver op dat de ECB moest ingrijpen. Toen ging het om landen die al jaren als risicovol bekendstonden. Beleggers waren gewaarschuwd, ook al wilden velen het niet horen.
Nu is de situatie op een vervelende manier omgedraaid. Het gaat om landen die juist als stabiel golden, en daardoor zitten ze vaak ongemerkt in de portefeuille van gewone beleggers. Een Europees obligatiefonds, een pensioenregeling met eurostaatsleningen of een Belgisch spaarproduct voelt veilig omdat het dichtbij is. Juist die vertrouwdheid maakt dat mensen het risico onderschatten.
Het sentiment verschuift van de gedachte dat de kern van de eurozone vanzelf veilig is naar een nuchtere herwaardering van het Franse en Belgische landenrisico. Zo’n verschuiving gaat zelden in één keer. Het begint stil, bij professionele beleggers, en tegen de tijd dat het in de krant op de voorpagina staat, is een groot deel van de beweging al achter de rug.
De ECB als vangnet voor uitgestelde keuzes
Het Financieel Dagblad voegt er een tweede zorg aan toe. Europa gaat een verkiezingsjaar in, en in verkiezingsjaren nemen politici zelden pijnlijke begrotingsbesluiten. Bezuinigen of belastingen verhogen wint geen stemmen, dus die keuzes worden doorgeschoven. Volgens het FD dreigt de ECB daardoor in de vuurlinie te komen.
Wat dat in de praktijk betekent, is dat de centrale bank opnieuw kan worden gevraagd om de rust op de obligatiemarkt te bewaren, terwijl de onderliggende problemen blijven liggen. Dat klinkt geruststellend, maar er zit een prijs aan. Een centrale bank die regeringen uit de wind houdt, heeft minder ruimte om de inflatie scherp in de gaten te houden. En inflatie is precies de stille belasting die de spaarder raakt zonder dat hij er een brief over krijgt.
De politicus kan zo zijn moeilijke keuze nog een jaar laten liggen, terwijl de koopkracht van jouw spaargeld ondertussen langzaam afbrokkelt. Niemand hoeft er verantwoording voor af te leggen, want het gebeurt geleidelijk en via een omweg.
Wat dit voor jou betekent
Je hoeft niet in paniek je portefeuille om te gooien. Maar het loont om eens eerlijk te kijken wat er precies in je fondsen en spaarproducten zit. Veel beleggers weten niet welk aandeel Franse of Belgische staatsleningen in hun obligatiefonds heeft, of nemen aan dat alles met een euroteken erop even veilig is. Die aanname is precies wat nu op de proef wordt gesteld.
Spreiding is niet alleen het verdelen van je geld over verschillende producten. Het is ook begrijpen waar het risico in die producten vandaan komt. Wie dat weet, laat zich niet verrassen wanneer het nieuws over Parijs of Brussel straks wel de voorpagina’s haalt, en kan rustig beslissen in plaats van achter de feiten aan te lopen.
Komende donderdag om 09.00 uur geef ik een gratis online training waarin ik de 10 wetenschappelijk bewezen beleggingsstrategieën doorloop die werken in elk klimaat, ook nu. Aanmelden kan via deze affiliate link. Het is gratis en de plekken zijn beperkt.
Had jij België of Frankrijk ooit als risico in je portefeuille gezien, of ging je er ook vanuit dat de kern van Europa vanzelf veilig is?
