Centrale banken proberen verwoed met alle mogelijke machinaties en manipulaties (waaronder de geldpers en gold backwardation) het financiële systeem overeind te houden. Sterker, centrale bankiers doen… Centrale banken proberen verwoed met alle mogelijke machinaties en manipulaties (waaronder de geldpers en gold backwardation) het financiële systeem overeind te houden. Sterker, centrale bankiers doen datgene waarvoor ze nu juist niet zijn ingehuurd: de geldpers ongelimiteerd laten draaien. Dit zelfs in de wetenschap dat ook het Amerikaanse BNP een dergelijke kapitaalverpilling niet meer zal weten te trekken. Alleszins duidelijke signalen van naderend financieel onheil.
Weggespeeld vertrouwen
Daarbij komt dat de getraumatiseerde commerciële banken zich gesteld zien voor een rigoreuze afsmelting van hun vermogens. Immers, die banken hebben hun leencapaciteit volstrekt overtrokken door niet met een factor 10 (wat al veel is!) maar 30, 50 of zelfs met een factor 70 uit te lenen. Dat betekent dat uw toevertrouwde dollar of euro maar liefst 30, 50 (ING) of zelfs 70 maal (RBS) werd uitgeleend. Als van deze ratio slechts 10% in default gaat, zit de betreffende bank al in de grootste problemen. Om niet onderuit te gaan, zal haar vermogen dienen te worden aangezuiverd om vervolgens te zien dat zich in dit deflatoire stadium steeds weer nieuwe gevallen van defaults voordoen. Daarom is het vertrouwen in het systeem totaal zoek en blijft het zoek! Alleen kredietgaranties van de overheid zouden incidenteel uitkomst kunnen bieden.
Ongedekte tekorten
Het vullen van gaten dreigt een perpetuum mobilae te worden. Op deze manier zijn er intussen al vele duizenden miljarden down the drain gegaan. Voor Amerika in het bijzonder wordt de ellende nog aanzienlijk groter door de aanstormende vergrijzing van de baby boomers voor wie geen of nauwelijks pensioenvoorzieningen zijn getroffen. Dit geldt ook voor de in de planning liggende medische zorgvoorzieningen. Beide ongedekte posten worden op zich al begroot op een kleine $ 50.000 miljard. Wie gaat dat straks allemaal betalen? Obama, die op het moment van zijn beslissing op te gaan voor het presidentschap, nog geen idee had wat hem te wachten stond?
Knuppel in het hoenderhok
Professor Willem Buiter van het vermaarde London Institute of Economics heeft in zijn nieuwjaarsrede de knuppel in het hoenderhok geworpen door zijn verwachting uit te spreken dat de dollar binnen twee tot vijf jaar zal zijn ingestort. Daarmee behoort de rol van de dollar als de wereldreservevaluta tot het verleden. Nu zou men kunnen denken: geen malheur, dan neemt de euro die rol maar over. Maar zo simpel is dat niet, zolang er binnen de structuur van de Europese Unie nog geen politieke en fiscale eenheid bestaat. Daarenboven bestaan er intussen grote monetaire spanningen tussen de noordelijke en de zuidelijke eurostaten. Andere mogelijkheden zijn er niet daar bijvoorbeeld de yen, om maar te zwijgen van de yuan, mondiaal een ondergeschikte rol speelt.
Waar Buiter spreekt van twee tot vijf jaar zou dit moment wel eens veel dichterbij kunnen liggen. De bepaling van dat moment hangt sterk af van het economisch ongrijpbare vertrouwen. Van diverse zijden wordt gewezen op het ongelimiteerde ongedekt (zonder reserves) geld bijdrukken via de geldpers.
Een basisgegeven in de economie luidt dat vraag en aanbod samen de prijs bepalen. Is de vraag groot en het aanbod klein, dan stijgt de prijs als de functie hiervan en omgekeerd. Dus veel geld in de markt pompen doet de prijs dalen, hetgeen is terug te vinden in de lage rente. Omgekeerd is de vraag naar goud zeer groot, maar stijgt niet als gevolg van bovenaf opgelegde manipulaties op de COMEX alsmede op de LME. Zie eerdere columns.
Intussen is nu ook de bond bubble aan de orde, met veel verdergaande repercussies dan de val van de aandelenbeurzen. Men houdt op staatsobligaties te kopen in de wetenschap dat de rentebetaling alleen mogelijk is via het bijdrukken, omdat de staat met onbetaalbare en onbeheersbare tekorten wordt geconfronteerd. Naarmate de vraag naar kapitaal (overheid!) stijgt, moet de rente omhoog. Een desastreuze ontwikkeling binnen de huidige situatie. Wanneer het vertrouwen in papier weg smelt, snijdt dit als een witheet mes door een pakje zachte boter! Dan is ook het verdampingsproces verdampt. Ondanks de laagste yield ooit roept Pimco, het grootste obligatiefonds, dat obligaties nog nooit zo duur zijn geweest gezien de risico’s. In sommige kringen is de verwachting uitgesproken dat de VS nog vóór de zomer in staat van een bankroet komt te verkeren met hyperinflatie als gevolg (een Engelse bankier versprak zich onlangs en had het over hyperventilatie, niet ondenkbaar!).
Buiter zei letterlijk: ‘The Bush Administration has left the US materially weakened financially, economically, politically and morally! The US would have to generate major inflation to whittle away its debt and this dollar collapse means that the US has less leeway for major spending plans than politicians realise.’ Duidelijke taal!
Obama’s hoge hoed
Obama ziet zich intussen geplaatst voor een oeverloos meer van schulden dat niet meer te draineren valt. Toch heeft hij beloofd grootschalige infrastructuurprogramma’s te lanceren, de werklozen tegemoet te komen, huiseigenaren met probleemhypotheken te helpen en de ziektekostenverzekeringen sterk te verbeteren. Deze plannen zijn alle rijp voor de schroothoop, voordat ze goed en wel voor het voetlicht kunnen worden gebracht. De vraag is of hij zich realiseert dat hij dezelfde mensen heeft aangesteld die deze misère hebben veroorzaakt. Alleen nu moeten ze die corrigeren. Je zou kunnen spreken van ‘kwaad met kwaad vergelden’. Er hangt intussen al voor meer dan $ 8500 miljard aan bailouts, handouts en garanties of, in goed Nederlands, schuldverplichtingen in de touwen. Voeg daarbij een staatschuld van 70% van het BNP ad circa $ 9000 miljard, plus het vermoedelijk voor dit jaar uitkomende begrotingstekort ad $ 1900 miljard, plus het al jaren oplopende handelstekort dan hoef je geen econoom te zijn om te zien dat de VS de financiële hand ongekend zwaar aan het overspelen is (zie de deficit chart van het befaamde Casey Research Instituut). Het Verenigd Koninkrijk doet hier trouwens niet voor onder, getuige de val van het pond sterling (dat vroeger voor een ‘pondje’ zilver stond).
Schuldenjuk
Op een bevolking van circa 300 miljoen zielen zit elke Amerikaan momenteel reeds opgezadeld met een schuld van meer dan $ 65.000, baby’s en oudjes meegerekend. Dus op het moment van je geboorte, heb je dit kaartje al om je nek hangen. Maar deze kindertjes dienen ook nog hun bijdrage te leveren aan het schier oneindige proces van voortwoekerende bailouts zoals dat gaande is binnen partijen als AIG, Citigroup, Fannie Mae en Freddie Mac. En hoe staat het met banken als JP Morgan en Bank of America, die ook een paar beste schuldpartijen hebben moeten verzwelgen maar van de Fed niet stuk mogen gaan? Onwillekeurig moest ik denken aan een treffende uitspraak van Thomas Jefferson:
‘The Central Bank is an institution of the most deadly hostility against the principles and form of our Constitution and deprive the people of their property until their children wake up homeless on the Continent their fathers conquered’.
Ter illustratie zie (in het weekblad) het overzicht How you will remember 2008, eveneens van Casey Research.
Tot slot hebben we het ook nog niet gehad over de foodstamps (voedselbonnen voor het snel aanzwellende leger werklozen) en evenmin over de sterk verminderde en nog te minderen belastinginkomsten door dalende bedrijfswinsten noch de eerder genoemde 50.000 miljard dollar aan geprojecteerde zorgverplichtingen. Kortom, het ‘sprookje’ van het land van de onbegrensde mogelijkheden is kort en bondig over en uit! Hoe nu verder? Het antwoord op die vraag hoop ik volgende week te geven in het tweede deel van deze column.
Robert Broncel
Voor de bijbehorende grafieken verwijzen wij u naar het weekblad.
Nieuwsflits
