De rente die niemand had zien aankomen
Japan noteert een tienjaarsrente van 3%. Dat is een niveau dat sinds 1996 niet meer is voorgekomen, in een land dat decennialang synoniem stond voor bodemlage rente. Tegelijkertijd beleeft de Amerikaanse dertigjaarsrente de slechtste periode sinds 2006, en lopen ook Britse en andere Europese obligatierentes hard op.
Wat deze bewegingen bijzonder maakt, is dat ze niet geïsoleerd gebeuren. Meerdere grote economieën breken tegelijk records die teruggaan tot vlak voor of tijdens de kredietcrisis van 2008. Onrust in het Midden-Oosten voedt de angst voor hogere inflatie, en die angst vertaalt zich direct in hogere rentes die beleggers eisen om staatsobligaties vast te houden.
Voor de gemiddelde Nederlander voelt dit ver weg. Maar de obligatiemarkt is de fundering onder bijna elk financieel product dat je bezit, van je hypotheek tot je pensioen.
Waarom je pensioenfonds hier niet blij van wordt
Nederlandse pensioenfondsen beleggen een groot deel van hun vermogen in staatsobligaties, juist omdat die golden als de veilige haven. Wanneer de rente stijgt, dalen de koersen van bestaande obligaties, want niemand betaalt nog de volle prijs voor een lening die minder rente oplevert dan de nieuwe uitgiftes.
Dat betekent direct koersverlies op de obligatieportefeuilles van pensioenfondsen. Tegelijkertijd werkt een hogere rente ook de andere kant op: de verplichtingen die een fonds in de toekomst moet uitkeren, worden tegen een hogere rente contant gemaakt, waardoor ze op papier lager uitvallen.
Het netto effect op de dekkingsgraad hangt af van hoe een fonds is ingericht, maar de onrust zelf is het probleem. Fondsen die dachten dat obligaties hun risico juist afdekten, ontdekken dat die aanname onder druk staat zodra de rentestijging zo snel en breed gaat als nu.
Van 2008 naar nu, wat is het verschil
In 2008 kwam de rentestijging voort uit een kredietcrisis en de vlucht uit risicovolle leningen. Nu ligt de oorzaak dichter bij de jaren zeventig: geopolitieke onrust die energieprijzen opdrijft, wat weer de inflatieverwachtingen aanwakkert. Beleggers eisen een hogere rente omdat ze bang zijn dat hun geld over tien of dertig jaar minder waard terugkomt.
Het gevolg is hetzelfde als toen: obligaties, ooit het symbool van zekerheid, worden zelf een risicobron. Wie tien jaar geleden een staatsobligatie kocht in de veronderstelling dat dit de veilige helft van zijn portefeuille was, ziet nu dat diezelfde belegging kan dalen in waarde net als een aandeel.
Voor de spaarder en de belegger thuis is de les niet dat obligaties waardeloos zijn geworden. De les is dat ‘veilig’ een relatief begrip is, en dat een stijgende rente overal in het financiële systeem doorsijpelt, van de hypotheekmarkt tot de pensioenpot.
Wat dit voor jouw portemonnee betekent
Een hogere kapitaalmarktrente werkt door in de hypotheekrentes die banken aanbieden, vooral bij langere rentevaste periodes. Wie over een paar jaar zijn hypotheek moet vernieuwen, kan dus geconfronteerd worden met een fors hogere maandlast dan hij gewend was.
Tegelijkertijd is een stijgende rente niet alleen slecht nieuws. Nieuwe obligaties bieden een hoger rendement dan een paar jaar geleden, en spaarrekeningen profiteren doorgaans mee als de rente structureel hoger blijft. Het venijn zit in de overgangsperiode: wie nu al obligaties bezit, ziet de koers dalen, terwijl de hogere rente pas later als voordeel voelbaar wordt.
Wie zijn pensioen en vermogensopbouw wil begrijpen in een klimaat waarin de oude zekerheden schuiven, doet er goed aan om te kijken hoe een gespreide, doordachte strategie omgaat met precies dit soort renteschokken. Ik loop dit soort scenario’s stap voor stap door in mijn gratis training. Meld je aan via deze affiliatelink en ontdek 10 wetenschappelijk bewezen strategieën die werken in goede én slechte tijden
Merk jij al iets van de hogere rente in je hypotheek of spaarrekening, of voelt dit nog als ver-van-je-bed nieuws?
