Dat ons buurland aan westelijke zijde, het Verenigd Koninkrijk, er in economisch opzicht ronduit beroerd voorstaat, is inmiddels geen nieuws meer. Liever staan we stil bij de mogelijke oplossingen die… Dat ons buurland aan westelijke zijde, het Verenigd Koninkrijk, er in economisch opzicht ronduit beroerd voorstaat, is inmiddels geen nieuws meer. Liever staan we stil bij de mogelijke oplossingen die recent werden aangedragen. Kan het financieel-economisch tij nog gekeerd worden en zo ja: hoe? Vanuit verschillende kampen wordt bij de Bank of England aangedrongen op een meer assertieve benadering van de crisis in Groot-Brittannië. Willem Buiter, Danny Gabay en Nouriel Roubini helpen centrale bankier Mervyn King en consorten graag op weg met een aantal tips.
Willem Buiter, voorheen werkzaam bij de Bank of England (BoE), sprak vorige week zijn bezorgdheid uit over de conditie van de financiële sector en liet weten dat er nog meer lijken uit de kast kunnen vallen: “There are still a lot of dead banks walking who haven’t owned up yet.” Deze week liet Buiter opnieuw van zich horen. Tijdens een discussieforum in Londen benadrukte hij de penibele situatie van de economie, en riep hij zijn voormalige werkgever op om de rente te verlagen: “Things are awful. This is a globally coordinated slump. Bank rates should be at zero and should have been there for a while.”
Geldkraan moet open
Buiter is niet de enige die druk uitoefent op de BoE. Danny Gabay, net als Buiter voorheen werkzaam bij de centrale bank, merkte deze week op dat de BoE leunt op een economisch model waarin te weinig rekening wordt gehouden met zaken als kredieten en huizenbubbels. Hierdoor is de BoE zelfs medeverantwoordelijk voor de huidige malaise. Gabay: “The framework at the Bank of England is based on an economic nirvana. If you assume, as we feel they did, that it represents reality, you end up in the kind of mess we’re in now.” Volgens Gabay werkte de benadering van de BoE goed bij het bestrijden van de inflatie in de periode 1997-2007. Hij meent echter dat de huidige problematiek vraagt om een denkomslag bij de centrale bank. In een rapport dat Fathom Financial Consulting, het bureau waar Gabay directeur van is, recent publiceerde, worden suggesties gedaan voor een effectieve bestrijding van de recessie. De BoE zou de geldpers op volle toeren moeten laten draaien, aldus het rapport: “The underlying problem in the economy lies in falling asset prices, notably housing. The government should buy houses directly and instruct the Bank of England to print the money to pay for them.” Op deze manier zouden zowel het deflatiegevaar als de crisis op de Britse woningmarkt kunnen worden bestreden: “Purchases of homes by the Bank of England would help put a bottom on the decline in the housing market and help fight deflation by pumping money into the financial system,” aldus Fathom …lees meer
Roubini: Engeland is geen IJsland
In een column op de website van zakenblad Forbes stond professor Nouriel Roubini –beter bekend als ‘Doctor Doom’- eind januari eveneens stil bij de situatie in het Verenigd Koninkrijk (VK). Tijdens zijn recente verblijf in Londen werd hem veelvuldig de vraag gesteld of het VK een tweede IJsland zou kunnen worden. Daarmee werd gerefereerd aan het feit dat IJsland op nationaal niveau te maken heeft gekregen met ernstige solvabiliteitsproblemen en bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moest aankloppen voor financiële noodhulp. De balanstotalen van de IJslandse banken waren namelijk zo groot dat de IJslandse staat zelf niet over de capaciteit beschikte om deze financials te redden. De banken failliet laten gaan was evenmin een optie. Kortom, de IJslandse banken waren “too big to fail and too big to be saved”. Zou het VK een zelfde lot beschoren zijn als IJsland?
Volgens Roubini is dat onwaarschijnlijk. In zijn ogen lijkt het VK meer op de VS dan op IJsland, voor wat betreft de huidige problematiek. Hoewel in IJsland sprake is van een problematiek die vergelijkbaar is met die in de VS en het VK (vastgoedbubbel, excessief leengedrag, lage spaartegoeden et cetera), zijn de banken in de VS en het VK niet too big to be saved, aldus Roubini:
“The U.S. has also a busted banking system and an insolvent household sector (or part of it), but so far, the sovereign has the willingness and ability to socialize such private losses via a vast increase in public debt. […] …in principle, the U.K. looks more like the U.S. The public-debt-to-GDP ratio is relatively low (around 40%) and thus the sovereign should be able to absorb fiscal bailout costs and additional fiscal stimulus costs that may eventually increase that debt ratio by as much as 20% of GDP.”
IMF kan VK niet redden
Toch is Roubini ongerust. Hoewel hij zich geen zorgen maakt over de solvabiliteit van het VK op de lange termijn, sluit hij niet uit dat het land op korte termijn financieringsproblemen gaat ondervinden. Roubini houdt er namelijk rekening mee dat er investeerders zijn die hun Britse ponden op korte termijn zullen verkopen omdat zij toch niet gerust zijn op de solvabiliteit van het VK (een niet geheel denkbeeldig scenario, getuige de vernietigende uitspraken die investeringsgoeroe Jim Rogers onlangs deed over de economische conditie van het VK). Op deze wijze zou een vicieuze cirkel kunnen ontstaan: uitgiftes van staatsobligaties mislukken, spreads op schuldpapieren van de Britse overheid lopen op, het VK kan een downgrade krijgen van kredietbeoordelingbureaus en de dalende pond kan buitenlandse investeerders afschrikken. Ofwel, de financieringskosten zullen enorm oplopen, terwijl het aantal financiers in binnen- en buitenland slinkt.
Langs deze weg zou de Britse overheid, hoewel daar in theorie geen reden toe was, alsnog op een solvabiliteitscrisis kunnen afstevenen. In dat geval zou het zelfs weinig zin hebben om hulp te zoeken bij het IMF, zoals IJsland deed. Roubini: “The IMF would not even have enough resources to save the U.K. if a banking or sovereign liquidity/financing crisis occurs.”
Onorthodox
Is er dan geen redding mogelijk voor het VK? Volgens Roubini kan alleen een zeer omvangrijk noodplan Groot-Brittannië behoeden voor een verergering van de situatie. Onorthodoxe maatregelen zouden daarbij niet geschuwd mogen worden. Roubini pleit onder meer voor zero policy rates (de rente naar nul), quantitative easing (opkopen van staatsobligaties, commerciële waardepapieren et cetera) en maatregelen waarmee de vrije val van Britse huizenprijzen ten einde komt …lees meer
Vergelijken we de suggesties van Roubini met de pleidooien van Willem Buiter en Danny Gabay voor verregaande maatregelen door de BoE, dan constateren we enkele belangrijke overeenkomsten. Buiter en Roubini pleiten allebei voor het verlagen van de rente tot 0%. Gabay en Roubini vinden elkaar in de visie dat een herstel van de Britse woningmarkt een voorwaarde is voor een economische rebound. Bovendien maken Roubini en Gabay zich beiden zorgen over mogelijke deflatoire ontwikkelingen. Gabay pleit ervoor, dat de BoE de geldpers in een hogere versnelling laat draaien, om langs die weg liquiditeit in de markt te pompen en het deflatiegevaar te beteugelen. Roubini beschreef eind vorig jaar in The Financial Times al een angstaanjagend deflatiescenario. Vorige week bevestigde hij dat deflatie het grootste gevaar is waar de mondiale economie op korte termijn mee te maken heeft. In antwoord op de vraag van een lezer van de The Financial Times –of de enorme vergroting van de geldvoorraad zou kunnen leiden tot (hyper-) inflatie- antwoordde Roubini:
”In the short run the greatest risks to the global economy are coming from deflationary pressures: slack in goods markets as aggregate demand falls relative to aggregate supply; slack in labor markets as unemployment rises sharply; slack in commodity markets as commodity prices tumble. Concerns have been expressed that the massive injections of liquidity will be eventually inflationary. But with large output gaps and surging unemployment rates, inflationary pressures are unlikely until such gaps are shrinking sharply. “
In goed Nederlands: first things first. Wat Roubini betreft, zal het dreigende deflatiegevaar moeten worden afgewend, alvorens we ons zorgen dienen te maken over mogelijke inflatoire druk. In dit opzicht sluit Roubini zich dus aan bij Buiter en Gabay: de BoE heeft nog een hoop te doen.
Het gat dichten
Grote vraag is natuurlijk: heeft Roubini gelijk? Kan de huidige crisis, die grotendeels ontstaan is doordat ‘uit niets’ geld werd gecreëerd, opgelost worden door wederom out of thin air geld te scheppen? Wordt op die manier niet het ene gat met het andere gedicht? Dergelijke vragen geven, wat BeursBulletin betreft, stof tot nadenken. Daarbij gaan we overigens niet voorbij aan het indrukwekkende track record van professor Roubini. ‘Doctor Doom’ voorspelde in 2006 zowel de ineenstorting van de Amerikaanse huizenmarkt als de ingrijpende gevolgen daarvan voor de financiële wereld. Hoewel zijn visie toentertijd op veel scepsis stuitte, bleek Roubini het bij rechte eind te hebben. Voor het VK is het te hopen dat Roubini niet alleen uitblinkt in het signaleren van problemen, maar ook in het aandragen van adequate oplossingen.
Allard Gunnink
BeursBulletin
Nieuwsflits
