Toen de newsflash over de Ponzi-fraude (mooi woord voor piramidespel) van Bernard Madoff op mijn scherm voorbij kwam, was ik net bezig in het hoofdstuk How to learn from a turkey in het boek The Black… Toen de newsflash over de Ponzi-fraude (mooi woord voor piramidespel) van Bernard Madoff op mijn scherm voorbij kwam, was ik net bezig in het hoofdstuk How to learn from a turkey in het boek The Black Swan van Nassim Taleb. De parallel tussen een kalkoen en de affaire Madoff zal u waarschijnlijk niet meteen duidelijk zijn, vandaar een korte toelichting.
Nassim Taleb betoogt op pagina veertig van zijn uitstekende boek dat een kerstkalkoen op geen enkele wijze zijn wrede lot op kerstavond te weten kan komen, als hij uitsluitend afgaat op ervaring uit het verleden. Hij wordt immers iedere dag door vriendelijke mensen gevoederd en heeft ook verder een prima leven. Iedere dag gaat hij zich veiliger en tevredener voelen en neemt zijn welbevinden toe. Afgaande op de statistieken is er voor de kalkoen op de eerste 1000 dagen van zijn leven geen vuiltje aan de lucht. Hij verheugt zich op een lang en gelukkig leven. Tot -verrassing!- op dag 1001 alles ineens anders is (zie figuur 1 in het weekblad).
Het probleem van de kalkoen kan worden vertaald naar meer situaties. Ook voor beleggers geldt dat onheil doorgaans als een dief in de nacht komt. Denk maar aan 9/11 en de kredietcrisis. Als het een lange tijd goed gaat op de beurs dan zijn beleggers geneigd om de risico’s consequent te laag in te schatten. Kijkend naar het directe verleden zien ze alles door een rose bril en raken in een staat van euforie. Tot ineens de hel losbreekt. Net als in het geval van de kalkoen is de crisis meestal het dichtste bij als het vertrouwen zich op een hoogtepunt bevindt.
Terug naar de 17de verdieping van een kantoorflat in New York. Hier zetelt de aimabele fondsbeheerder Bernard (Bernie) Madoff. Hij levert jarenlang stabiele jaarrendementen van rond de 10% aan zijn klantenkring. Er zijn bijna geen maanden bij dat er een negatief rendement wordt behaald. Niets wijst erop dat er iets niet pluis is. De verzonden account-statements lieten altijd een uitzonderlijk stabiel stijgend vermogen zien. Op Wall Street werd wel eens gefluisterd dat de rendementen van Bernie eigenlijk te mooi waren om waar te zijn. Het leek bijna wel de spreekwoordelijke free lunch! Hoe deed hij dat toch? Bernie hield zijn kaken echter stevig op elkaar als het over zijn strategie ging. Over zijn black-box strategie wilde hij niet meer kwijt dan de cryptische aanduiding dat het een ‘Split Conversion Strategie’ betrof. Wat door sommige waarnemers wordt geduidt als een soort ‘buy and write’ constructie. Hoe dan ook: de man had een uitstekend trackrecord en de rich and famous stonden in de rij om mee te mogen doen. Want het was een voorrecht om bij Madoff te mogen beleggen. Hetgeen zijn fonds onweerstaanbaar aantrekkelijk maakte voor niet alleen particuliere investeerders, maar ook voor pensioenfondsen, banken en andere professionele beleggers.
De uitspraak: ‘als iets te mooi is om waar te zijn, dan is het meestal ook niet waar’ gaat hier weer eens op. Maar achteraf is het natuurlijk makkelijk praten. Ongetwijfeld zullen er lieden zijn, die zeggen dat ze het altijd al hebben zien aankomen. Maar hoe dan? Het trackrecord van Madoff was immers door de SEC en accountants gecontroleerd. De man was als ex-topman van de Nasdaq van onbesproken gedrag. Squeaky-clean zou een Amerikaan zeggen. Kunnen we dan niets of niemand meer vertrouwen in de beleggingswereld? Het is een verontrustende constatering.
Toch zijn er lessen te trekken uit deze hele affaire. Ten eerste: spreiden! Spreiden over meerdere fondsen en strategieën is eigenlijk de enige remedie tegen dit soort catastrofale incidenten. U kunt nooit weten waar de verborgen risico’s zich bevinden in uw portefeuille. Hoe u ook uw best doet om de risico’s in kaart te brengen, het is onmogelijk alles te voorzien. Beleggers zijn er echter altijd goed in om gevaren onder het tapijt te vegen, zeker als ze wind mee hebben. Eigenlijk moet een belegger extra op zijn hoede zijn als het een tijdje erg goed gaat met een bepaalde beleggingscategorie met een ogenschijnlijk laag risico. Recente voorbeelden hiervan zijn: commodities, emerging markets, private equity en hedgefunds. Er bestaat -helaas- geen belegging of strategie welke stabiele hoge rendementen koppelt aan een laag risico. Als dit langere tijd toch het geval is dan moet er ergens sprake zijn van een verborgen risico. Helaas weten we niet waar het risico schuilt, maar dat het er in enige gedaante is, vormt een ijzeren wet. Het bewijs ligt op eerste kerstdag op uw bord.
Rombout Kerstens
www.keyword.nl
Rombout Kerstens is directeur van Keyword Info Systems BV.
Voor de bijbehorende grafiek verwijzen wij u naar het weekblad.
Nieuwsflits
