Geithner kwam met een plan waarop we allemaal met veel smart hadden zitten wachten. Het goede van dit plan was dat Geithner het met een krachtige speech bracht. Maar mooie woorden kennen we ook van Obama…. Geithner kwam met een plan waarop we allemaal met veel smart hadden zitten wachten. Het goede van dit plan was dat Geithner het met een krachtige speech bracht. Maar mooie woorden kennen we ook van Obama. Symboliek is belangrijk, maar er moet op een gegeven moment ook inhoud zijn. Dit was eigenlijk niet meer dan een plan om een plan te maken op vier onderdelen. Het was een grote tegenvaller dat Geithner per saldo bar weinig details gaf.
In het kort komt het plan van Geithner hier op neer: het onderzoeken van de boeken van de banken. Wat staat er nu echt op de balans aan waarde? Die waarde moet onder andere bepaald worden met een soort stress testing!? Er komt een publiek fonds dat slechte assets gaat opkopen. Er komt een plan om kredietverlening te vergemakkelijken, vooral gericht op consumenten en studenten. En er komt een plan om de huizenmarkt uit het slop te trekken. Nogmaals, het was niet meer dan een plan om nadere plannen uit te werken.
Als je een plan maakt moet je, volgens mij, eerst een goede analyse maken van de problemen. Laat ik eens mijn analyse geven: de crux van het hele probleem is gebrek aan vertrouwen en dan gaat het niet alleen om vertrouwen van consumenten in de economie en het financiële systeem, maar ook om het vertrouwen van financiële partijen onderling, bijvoorbeeld een bank die een klant zoals een hedgefonds of vastgoedmaatschappij niet meer vertrouwt.
Door gebrek aan vertrouwen gaan mensen twee dingen doen. Ze stoppen hun uitgaven van duurdere zaken als huizen en auto’s, al dan niet met geleend geld (of stellen deze uitgaven uit). Daarnaast hebben ze de neiging te gaan sparen. Het grote probleem is nu ook dat deze reacties (niet uitgeven, maar sparen) versterkt worden door de banken die enerzijds minder geld willen uitlenen, en anderzijds sparen bevorderen door hogere rentes te bieden. Banken versterken dus de problematiek en niet zo’n klein beetje ook. Dan nog even terug naar het gebrek aan vertrouwen. Dat komt grofweg door drie zaken:
1. de ineenstorting van de huizenmarkt
2. de problemen bij de banken
3. de negatieve berichtgeving in de media hierover.
Ja, dit is een simpele analyse, maar in essentie is dit toch echt het hele probleem. De ‘giftige assets’ die op de balansen van de banken staan, zijn niet de kern van het probleem, in tegenstelling tot wat vaak beweerd wordt.
Waarom zijn sommige assets giftig geworden? Niet omdat ze niets waard zouden zijn, maar omdat er geen vertrouwen meer is om erin te beleggen. Bepaalde markten zijn helemaal stil gevallen; kopers hebben zich massaal teruggetrokken. Heel veel beleggingen zijn thans op nul (of heel weinig) gewaardeerd, terwijl ze intrinsiek best waarde hebben. Nee, de crux is dat het vertrouwen weer moet worden hersteld, zodat er weer geld besteed wordt (al dan niet geleend).
Het is onmogelijk om in een column even een alternatief plan te maken dat de wereld gaat redden. Ik hoop dat u mij dat niet euvel zult duiden. Maar toch even wat punten op een rijtje. Er moet een herstructurering komen van het bankwezen. Dit plan kan uit verschillende onderdelen bestaan, zoals de Zweden dat deden begin jaren tachtig: bepaalde banken laten fuseren en reorganiseren, andere nationaliseren en het opzetten van een bad bank. Nogmaals, details zouden te ver voeren.
Kordate actie is vereist. Niet eerst van alles maar proberen. Zei Churchill niet eens: “Amerikanen doen uiteindelijk altijd het goede, maar eerst na alles geprobeerd te hebben?” Daarnaast moet er een investeringsprogramma komen dat op duurzame groei is gebaseerd. De overheid moet investeringen doen in bijvoorbeeld infrastructuur, onderwijs en milieu, bijvoorbeeld een versnelling van de ontwikkeling van nieuwe energie. Dat is geen verspilling van geld, want dat komt de economische groei nu en in de toekomst ten goede.
Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat overheidstekorten te veel de pan uit rijzen. Te hoge overheidstekorten stellen ons straks weer voor andere problemen, zoals gebrek aan vertrouwen in staatsleningen en hogere rentes. De overheid moet dus ook bezuinigen, bijvoorbeeld in het overheidsapparaat, vooral op gemeentelijk en provinciaal niveau. Daarnaast kan de overheid gericht nog een aantal fiscale maatregelen nemen, zoals in de sfeer van de overdrachtsbelasting, de btw en mogelijk ook het weer aftrekbaar maken van de rente op bepaalde typen leningen.
Last but not least moeten we maatregelen nemen om het averechtse beleid van banken (lastige kredietverlening, maar hoge spaarrentes) te veranderen.
Harry Geels
Inmaxxa
Harry Geels is directeur Research en partner bij INMAXXA met kantoor te Naarden (www.inmaxxa.nl). Daarnaast is hij uitvoerend hoofdredacteur van Technische en Kwantitatieve Analyse (TKA). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn mening weer in zijn hoedanigheid als directeur Research.
Nieuwsflits
