Mondiaal zagen we afgelopen week forse verliezen op de aandelenmarkten. Opvallend was dat dit keer ook de S&P 500 werd meegezogen in de dalende spiraal. In de VS daalde de koersen afgelopen week gemiddeld rond de 2,70%, in Europa rond de 3% en de witte raaf was de Nikkei die dankzij een verzwakkende Yen er 0,40% bij kon sprokkelen.
De S&P 500 boekte het grootste weekverlies in 2 jaar maar staat voor dit jaar wel nog op een winst van 4,20%. Dit in tegenstelling tot de Dow Jones en de Russell 2000 die respectievelijk 0,50% en 4,20% in de min staan. Ook de Europese indices staan in het rood voor dit jaar. De AEX een bescheiden jaarverlies van 0,30% en de DAX ruim 3,50%. Vanaf de top een maand geleden noteert de AEX min 5% en de DAX ruim min 8%.
Verschuiving in sentiment
Qua sentiment lijkt er een verschuiving te ontstaan bij beleggers. Voorheen was de consensus dat de Amerikaanse rente nog zeker 12 maanden op 0% zou blijven. Maar daarin lijkt een kentering te komen nu er steeds meer aanwijzingen zijn dat de economische groei stijgt maar ook de inflatie. De zorg bij beleggers neemt toe dat de Fed achter de feiten aanloopt. De Amerikaanse rente kan wel eens sneller worden verhoogd dan eerder werd ingeschat. Voorheen was de consensus dat de Fed pas op zijn vroegst in de 2e helft van 2015 de rente zou verhogen maar nu wordt er al rekening meegehouden dat dit eind van dit jaar of begin volgend jaar al zal plaatsvinden.
Maar het meest krachtige statement kwam afgelopen week van Fed Bank president Richard Fisher. ‘Het lijkt mij aannemelijk dat de eerste renteverhoging in tijd naar voren wordt geschoven. Ik geloof persoonlijk dat deze renteverhoging ergens begin volgend jaar zal plaatsvinden’ aldus Fisher. Beleggers zijn de afgelopen jaren verslaafd geraakt aan de gratis geld politiek van de Fed. Men wordt zich er nu langzaam van bewust dat deze geldbron bijna leeg is.
Boemerang effect
Een andere factor die de markten drukt is de toenemende geopolitieke spanningen. De daaruit voortvloeiende economische sancties tegen Rusland kunnen een boemerang effect hebben op de mondiale economie. De recente winstwaarschuwingen van Adidas en Lufthansa zijn hiervoor een duidelijke aanwijzing. De centrale banken hebben weliswaar controle over de mondiale geldstromen maar kunnen weinig uitrichten tegen de effecten van deze sancties en dat kan de wereld economie en vooral de economie in Duitsland sterk drukken.
De financiële sector schudde afgelopen weken op haar grondvesten. Als gevolg van een eis om het kapitaal te verhogen werd de handel in aandelen van de Portugese bank Espirito Santo opgeschort. Afgelopen weekend werd bekend dat de Portugese centrale bank te hulp komt met 4,9 miljard Euro. Het in gebreke blijven van Argentinië bij het betalen van rente op leningen ondermijnde ook het vertrouwen van beleggers.
Ten slotte zijn er dan natuurlijk ook nog de zorgen in de eurozone. De consumenten prijsindex daalde in juli naar 0,40% (juni 0,50%). Dit gecombineerd met het eerder genoemde boemerang effect van de Russische sancties verhoogd de kans dat de Europese economie weer in een recessie zakt.
‘Buy the dips’?
Cruciale vraag is zullen de ‘buy the dip’ beleggers nu weer snel in de markt springen? Ik betwijfel het op basis van bovenstaande observaties. In mijn column van vorige week ’Stormbal gehesen voor de S&P 500’ gaf ik al aan dat er technisch een belangrijk lange termijn verkoopsignaal was geactiveerd in de ‘Advance/Decline’ lijn in de Dow Jones en S&P 500. Inmiddels is dit verkoopsignaal ook gegenereerd in de Nasdaq index. In mijn column van 21 juli ‘Donkere wolken boven de financiële markten’ toonde ik al aan dat de Amerikaanse aandelenmarkt historisch gezien overgewaardeerd is volgens de Tobin’s Q ratio.
Vanaf 2009 was ‘buy the dips’ een succesvolle strategie maar nu er een verschuiving ontstaat in de dynamiek van de financiële markten lijkt mij deze strategie voorlopig uiterst riskant. Het Wall Street gratis geld feestje loopt ten einde. Vrijwel iedere beleggingsector is via hefboomeffecten zwaar overbelegd. Nu de geldstroom van de Fed opdroogt hangen vele beleggingen in ijle lucht. Een al of niet gedwongen terugdraaien van deze hefboomeffecten kan ervoor zorgen dat enkele beleggingssectoren in een luchtzak terechtkomen met als gevolg een daling met een domino effect. Hieronder vindt u een lange termijn grafiek van de S&P 500 (vanaf 1995) waaruit blijkt dat de index op een kwetsbaar niveau noteert.
