De beurzen hebben een wilde week achter de rug. In Europa liepen de verliezen opnieuw flink op (gemiddeld -2,20%). De SPX ging ook fors lager maar herstelde afgelopen vrijdag sterk waardoor per saldo een kleine weekwinst van 0,30% werd opgetekend. De Japanse Nikkei, die tot voor kort relatief sterk was, daalde op weekbasis sterk (min 4,80%).
In mijn vorige column (Mogelijk domino-effect op beurzen) attendeerde ik de lezer op een acceleratie van geopolitieke spanningen, de gevolgen daarvan voor de mondiale economie en in het bijzonder die van Europa. De opgelegde sancties door Europa en de VS aan het adres van Poetin voor de inmenging in de Oekraïne zorgden voor een boemerang effect. Eerder had dit al tot gevolg dat enkele grote Duitse multinationals met winstwaarschuwingen naar buiten kwamen. Maar afgelopen week accelereerde de situatie toen Poetin keihard terug sloeg met tegensancties.
Handelsoorlog
De grensdeur in Rusland is gesloten voor vlees, fruit,groente en zuivelproducten uit onder andere Europa, Australië en de VS. De Europese Unie kwam meteen met een verklaring dat zij het betreuren dat Rusland met sancties komt. Daar moest ik toch wel even om glimlachen. Een oude KGB agent als Poetin hanteert het oog om oog en tand om tand principe. Gevolg is dat een handelsoorlog is ontstaan die vooral de kwakkelende Europese economie nog verder onder druk zal leggen. Wie heeft de langste adem? De straatvechter Poetin of de mannen met nu extra boter op hun hoofd in Brussel?
De kans dat Europa weer in een recessie zakt als deze handelsoorlog lang gaat duren is aanzienlijk. Ook Draghi, president van de ECB, kwam naar mijn gevoel nogal paniekerig over afgelopen donderdag bij de ECB vergadering. Niet zo vreemd als je bedenkt dat Draghi’s maatregelen en zijn ‘what ever it takes’ toespraken tot op heden niet het gewenste effect hebben. De Europese economie dreigt opnieuw in het recessie moeras te zakken.
Negatieve spiraal
De meest recente economische cijfers zijn uiterst somber. Italië, de 3e grootste economie van Europa, zakte in het 2e kwartaal opnieuw in een recessie na 2 opeenvolgende kwartalen van negatieve groei. Met een jeugdwerkloosheid boven de 40% en een staatsschuld van ongeveer € 2 biljoen zakt dit land steeds verder in het moeras. De motor van Europa, Duitland, begint ook te sputteren. De orders voor Duitse bedrijven nam in juni af met 3,20% en dit is de grootste daling sinds 2011. Het Duitse bedrijvensentiment daalde in juli voor de derde achtereenvolgende maand volgens het IFO instituut. Of het nog niet erg genoeg is daalde ook de industriële productie in juni met 0,50%. Deze zeer zwakke economische cijfers wijzen erop dat Duitsland in het 2e kwartaal uitkomt op een economische groei rond de 0% en dat verhoogt de kans dat Europa als geheel zal terugzakken in een nieuwe recessie. In het 1e kwartaal groeide Europa als geheel met 0,20% met Duitsland als sterkste gangmaker met 0,80% groei.
De enige manier om deze negatieve spiraal te doorbreken is een opheffen van de handelsoorlog en het gebruiken van Draghi’s laatste zilveren kogel, kwantitatieve verruiming. Alleen als zowel de handelsoorlog wordt beëindigd en tevens de ECB obligaties gaat opkopen kan dit een positieve impuls geven aan de Europese economie. Maar de kans hierop de komende maanden lijkt mij vrijwel uitgesloten. Gevolg zal dus waarschijnlijk een verder afzwakkende Europese economie zijn of zelfs een nieuwe recessie. De Europese beurzen hebben het al ruim 6 weken zeer zwaar met verliezen oplopend tot 10%. De kans op per saldo verder dalende koersen is behoorlijk groot.
Zwakke technische positie Europese indices
De correctie die in de S&P 500 startte op 24 juli op een niveau van 1991 was tot afgelopen donderdag maximaal 4,35% terwijl in Europa de verliezen vanaf de top nu tussen de 8% tot 10% liggen. Vooral de situatie in de DAX, de Duitse aandelenindex, is uiterst zorgelijk. De DAX noteert inmiddels ruim 5% onder het 200 daags voortschrijdend gemiddelde (MA200). Vooral lange termijn beleggers volgen deze indicator met argusogen en bepalen hiermee de richting van de lange termijn trend. Ook de AEX en de Franse CAC noteren inmiddels ruim onder dit 200 daags gemiddelde. De negatieve ontwikkeling in deze lange termijn indicator vergroot de kans dat de Europese aandelenmarkten een nieuwe langdurige dalende trend zijn gestart. Hieronder vindt u een lange termijn weekgrafiek van de DAX vanaf 1995 waaruit duidelijk blijkt dat deze indicator (40 weeks voortschrijdend gemiddelde) in het verleden betrouwbare lange termijn koop- en verkoopsignalen activeerden.
